Van Dissel kritisch op WHO-info over virus, maar coronamaatregelen niet te laat

In dit artikel:

Jaap van Dissel, oud‑directeur van het Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM en voormalig voorzitter van het OMT, verklaarde tijdens de parlementaire enquête dat de aanpak in de eerste fase van de coronapandemie veranderde toen duidelijk werd dat ook mensen zonder klachten het virus konden verspreiden. Die ontdekking maakte volgens hem duidelijk dat beheersing zonder drastische maatregelen — in de praktijk een totale lockdown — lastig zou zijn. De eerste landelijke restricties traden op 12 maart in werking.

Op de vraag of eerder ingrijpen levens had gescheeld, tekende Van Dissel kanttekeningen aan: om eerder succes te hebben gehad had Nederland langdurig onderdrukkingsbeleid moeten voeren totdat vaccins beschikbaar waren, iets wat volgens hem grote maatschappelijke kosten en mogelijk verlies van vertrouwen tot gevolg had gehad. Hij benadrukte dat het draagvlak en vertrouwen in de samenleving cruciaal zijn voor het functioneren van de publieke gezondheidszorg.

Van Dissel gaf aan dat het OMT te veel vertrouwde op informatie van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), vooral in de aanvangsfase toen men uitging van minder besmettelijkheid en veronderstelde dat asymptomatische personen niet infectieus waren. Hij nam verantwoordelijkheid voor die inschatting — "daarvoor trek ik het boetekleed aan" — maar wees erop dat beslissingen moesten worden genomen op basis van de toen beschikbare gegevens.

Over testbeleid stelde Van Dissel dat de officiële casusdefinitie in de praktijk al eerder losgelaten werd: criteria zoals koorts werden begin maart feitelijk niet meer strikt toegepast en ouderen werden reeds getest. Hij vond kritieken dat het RIVM te terughoudend was in communicatie over besmettelijkheid en testbeleid te absoluut.

Van Dissel wilde geen oordeel geven over het kabinet — zijn focus lag op medisch‑epidemiologische effecten — en stelde dat maatschappelijke afwegingen aan de politiek toekomt; het toevoegen van beroepsgroepen met een andere methodologie (zoals psychologen) aan het OMT achtte hij geen oplossing. Hij merkte op dat een team voor advies over maatschappelijke impact te laat werd ingericht (1 september 2022). Van Dissel ging in 2024 met pensioen en ziet geen onevenwicht in de samenstelling van het OMT; volgens hem beïnvloedde de relatief grote aanwezigheid van virologen de besluitvorming niet.