Van der Wal verkoopt Jettens begroting als rechts, maar ontwijkt de simpelste vraag

In dit artikel:

Voormalig VVD-minister Christianne van der Wal noemt het begrotingspakket van Jetten evenwichtig en gunstig voor rechtse kiezers. In een maandag 5 oktober door WNL weergegeven interview wordt haar echter gevraagd welke concrete resultaten de VVD heeft binnengehaald. Volgens deze opiniërende analyse noemt Van der Wal geen specifieke maatregel, maar benadrukt ze vooral dat compromissen pijn doen en dat verantwoord bestuur nu eenmaal betekent dat partijen moeten inleveren.

Daarmee verschuift zij de aandacht volgens de auteur van de inhoud van de begroting naar de houding van kiezers en het enthousiasme bij Progressief Nederland. Dat links positief reageert, bewijst op zichzelf niet dat rechts niets heeft bereikt, maar maakt de vraag naar tastbare opbrengsten juist belangrijker. Een partij die haar onderhandelingen verdedigt, moet volgens de analyse duidelijk maken wat zij heeft opgegeven én wat daar tegenover staat.

Voor kiezers gaat het niet om politieke beeldvorming, maar om zaken als inkomen, energiekosten, belastingen, spaargeld en de regels voor box 3. De gehaaste plannen van minister Heinen voor box 3 illustreren volgens de auteur dat onzekerheid over regelgeving directe gevolgen heeft voor spaarders en beleggers. Een beroep op de ingewikkeldheid van het begrotingsproces of op het principe dat geld ergens vandaan moet komen, biedt hun weinig houvast.

De kern van de kritiek is dat de VVD onvoldoende aandringt op minder overheidsuitgaven en lagere belastingdruk. Een liberale partij zou moeten aangeven welke plannen kunnen vervallen, welke uitgaven minder belangrijk zijn en waar de overheid haar bemoeienis kan beperken. Burgers moeten hun huishoudboekje aanpassen wanneer inkomsten en uitgaven niet in balans zijn; volgens de auteur behoort de overheid aan dezelfde discipline te worden gehouden.

De analyse plaatst Van der Wals uitspraken naast eerdere verklaringen voor tegenvallende VVD-peilingen, zoals Frans Weisglas’ verwijzing naar het aanschurken tegen ultrarechts. In beide gevallen ontbreekt volgens de auteur een direct antwoord op de vraag wat de VVD concreet voor haar kiezers heeft bereikt. Als de partij haar achterban vooral uitlegt dat regeren ingewikkeld is en pijn doet, zonder resultaten te benoemen, dreigt zij het vertrouwen van die kiezers te verliezen.