Van brandende hooibalen tot stilgevallen nieuwbouw: waarom het stikstofdossier zo explosief is

In dit artikel:

Het kabinet presenteert deze week een plan om de vastgelopen stikstofcrisis los te trekken, met landbouwminister Jaimi van Essen als trekker. De urgentie is groot: zonder nieuwe regels blijft vergunningverlening voor boeren, wegen en vooral woningbouw muurvast zitten. De kern van het probleem is niet klimaat, maar natuur: stikstofverbindingen uit vooral de veehouderij, maar ook uit verkeer en industrie, slaan neer in kwetsbare Natura 2000-gebieden en beschadigen daar de biodiversiteit.

De crisis komt voort uit jaren beleid waarin vergunningen werden afgegeven op basis van de verwachting dat de uitstoot later wel omlaag zou gaan. Daar maakte de Raad van State in 2019 een einde aan door te oordelen dat de stikstofruimte al vol was. Sindsdien stapelen juridische procedures en politieke spanningen zich op, terwijl Nederland tegelijk natuur moet herstellen, huizen moet bouwen en ruimte moet bieden aan verduurzaming.

De veehouderij speelt hierin de hoofdrol: volgens het artikel is die verantwoordelijk voor ongeveer 44 procent van de stikstofuitstoot in Nederland, mede doordat veel stallen dicht bij natuur liggen. Dat maakt strengere regels extra gevoelig, omdat ze voor veel familiebedrijven ingrijpend kunnen uitpakken. Boeren willen daarom invloed op de oplossing, bijvoorbeeld via innovatie en emissiereductie.

De bouwsector waarschuwt intussen voor grote gevolgen. Bouwend Nederland noemt de situatie een tijdbom en schat dat van de 631.000 geplande woningen tot 2030 er 244.000 risico lopen door stikstofregels en rechtszaken. In verschillende provincies, zoals Brabant, liggen projecten al stil, waardoor alleen een ingrijpend besluit van het Rijk de impasse kan doorbreken.