Van begroting tot dakkapel: Amsterdam 'allereerste' gemeente met centrum waar inwoners de besluitvorming kunnen inzien

In dit artikel:

Amsterdam heeft een openbaarheidscentrum geopend in het gebouw van het Stadsarchief aan de Vijzelstraat. Burgemeester Femke Halsema opende het centrum afgelopen vrijdag en noemde het naar eigen zeggen “het eerste openbaarheidscentrum ter wereld”. Het loket is geen vervanging van het stadsloket voor persoonlijke documenten, maar biedt hulp aan inwoners, journalisten en anderen bij het vinden van openbare, gemeentelijke informatie die vaak via de Wet open overheid (Woo) kan worden opgevraagd.

Het doel is tweeledig: praktische steun bieden bij informatievragen en tegelijk cultuurverandering binnen de gemeente stimuleren, zodat informatie vaker proactief wordt vrijgegeven — niet alleen ná besluitvorming maar ook tijdens en vóór beleidsprocessen. Informatiecommissaris Sofie Bustraan noemt het centrum een plek voor “democratische informatie-uitwisseling” waar mensen binnen kunnen lopen voor zoekhulp en ideeënuitwisseling.

In aanloop naar de opening heeft de gemeente met experts, inwoners en ambtenaren gesproken over wat openbaarheid inhoudt en waar het knelt. Uit een onlangs opgestelde ‘visie op openbaarheid’ blijkt dat ambtenaren actief openbaar maken vaak als een extra taak of zelfs als “corvee” zien; er bestaat ook angst voor de gevolgen en kritiek op trage antwoorden of het achterhouden van informatie. De visie wil de Woo niet alleen formeel, maar ook inhoudelijk naleven en beschrijft dat actieve openbaarheid onderdeel van ieders werk moet worden.

Het centrum moet deze veranderopgave ondersteunen: het combineert dienstverlening bij informatieverzoeken met het verbeteren van transparantiecultuur binnen de gemeentelijke organisatie, om zo het publieke debat en het vertrouwen in politieke besluitvorming te versterken.