Valt er nog te freelancen in de journalistiek? Een jaar handhaving op de wet DBA
In dit artikel:
Ruim een jaar nadat de overheid begon met actieve handhaving van de wet DBA om schijnzelfstandigheid tegen te gaan, blijkt dat zelfstandige journalisten ingrijpende keuzes hebben moeten maken. Veel redacties reageerden terughoudend: ze snakken naar constructies die voor hen het minste risico en administratieve last opleveren, waardoor freelancers voor drie opties kwamen te staan — in loondienst, blijven freelancen, of werken via een op maat gemaakte overeenkomst.
Drie freelancers vertellen hoe zij het afgelopen jaar doorgebracht hebben. Esmée van Loo (38) verloor haar vaste redactiediensten bij regionale omroep L1 omdat opdrachtgever en zij geen passende constructie vonden; ze hield vast aan freelancen, vulde haar inkomsten aan met andere opdrachten en nieuwe projecten en slaagde erin in 2025 rond te komen, maar benadrukt dat het hard werken was. Sinds begin 2026 werkt ze parttime bij RTV Maastricht, doet onderzoeksjournalistiek voor een andere lokale omroep en maakt commerciële klussen om het inkomen te stabiliseren. Daarnaast werd ze in 2025 geselecteerd voor een incubator van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek, waar ze samen met Nicole van Schaik het concept De Impactrevolutie ontwikkelde.
Willem Jongeneelen (65), een doorgewinterde freelancer voor titels als OOR en BN/De Stem, had gehoopt op een aanbod voor een dienstverband omdat hij wekelijks veel uren voor de krant draaide; zo’n voorstel kwam niet. Elise Spetter vertelt dat zij haar overstap naar volledig zelfstandig werken kon opvangen dankzij reserves, een aangescherpt profiel en opdrachten bij onder meer de TU Delft en de gemeente Rotterdam — een mix van journalistiek en campagnes die financieel noodzakelijk bleek.
De geïnterviewde freelancers vinden het jammer dat nieuwsorganisaties hen niet vaker voor andere taken inzetten nadat redactiediensten werden geschrapt. Ze wijzen op mogelijkheden zoals langere verhaalreeksen, podcasts of specialistische producties waarvoor een redactie soms te weinig capaciteit of expertise heeft. Tegelijk erkent men dat de wet DBA, bedoeld om zzp’ers te beschermen, in de praktijk voor onzekerheid en een periode van omschakelen heeft gezorgd.
Kortom: de handhaving van de wet DBA heeft journalisten gedwongen hun werkmix te diversifiëren, reserves aan te spreken en soms commerciële opdrachten te aanvaarden. Voor enkelen leidde die omslag ook tot nieuwe kansen en verbetering van welzijn, maar overall heeft het jaar veel aanpassingsvermogen en extra inzet gevraagd.