UvA moet aanpassingen aan voormalige VOC-zaal terugdraaien
In dit artikel:
De Universiteit van Amsterdam (UvA) moet binnen twee maanden aanpassingen terugdraaien in de Kartinizaal (voorheen VOC-zaal) in het Bushuis aan de Kloveniersburgwal. De gemeente stelt dat voor wijzigingen aan een groene schouw en een 18e-eeuwse kast geen vergunning is gevraagd; omdat deze onderdelen ‘nagelvast’ in het rijksmonument zitten, gelden ze als onderdeel van het gebouw en mogen ze niet zonder omgevingsvergunning worden veranderd.
Het gaat concreet om het terugplaatsen van goudkleurige ornamenten en stadswapens op de schouw en het repareren van witte tegels en de stookplaat in de haard. De UvA had de schouw juist soberder gemaakt als uitdrukking van een hedendaagse blik op het koloniale verleden. Die ingrepen maakten deel uit van een bredere herinrichting: de zaal werd in 2024 hernoemd naar de Indonesische feministe Adjeng Kartini en eind 2025 werden replica-meubels en -schilderijen vervangen door werk van drie kunstenaars dat reflecteert op het koloniale verleden.
Erfgoedvereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad (VVAB) diende een handhavingsverzoek in en noemde de aanpassingen een ‘ontsiering van een rijksmonument’, mede omdat belanghebbenden geen bezwaar konden maken zonder kennis van de werkzaamheden. Controle door het gemeentelijke Bureau Monumenten en Archeologie (BMA) bevestigde dat voor de specifieke wijzigingen wél een vergunning vereist was. De gemeente benadrukt dat de vergunningsplicht niets zegt over de cultuurhistorische waarde van de objecten, maar enkel over het feit dat ze onlosmakelijk met het gebouw verbonden zijn.
De UvA zegt verrast te zijn; de universiteit voert aan dat zij vooraf van het BMA had vernomen dat het replica-interieur uit de jaren ’90 van ‘indifferente waarde’ was, en dat het verwijderen daarvan geen vergunning nodig had. De universiteit beraadt zich nu op vervolgstappen.
Context: dit incident toont de spanning tussen pogingen tot dekoloniale herwaardering van universitaire ruimtes en wettelijke bescherming van monumentale interieurs in Nederland.