Universiteiten Israël zoeken dialoog in Nederland, onder meer op VU: 'We vrezen dat wetenschappers het straks volkomen normaal vinden om niet samen te werken met Israël'
In dit artikel:
Een delegatie van Israëlische académici en universiteitsbestuurders bracht deze week stilletjes bezoeken aan meerdere Nederlandse universiteiten, onder meer de Vrije Universiteit in Amsterdam. Doel van de missie, geleid door oud-topdiplomaat Emmanuel Nahshon en met onder anderen Guy Harpaz (vicevoorzitter Hebreeuwse Universiteit) en Milette Shamir (vicevoorzitter Universiteit van Tel Aviv), was het weer opstarten van een gesprek na meer dan tweeënhalf jaar van vrijwel volledig contactverlies vanwege boycotacties tegen Israëlische onderwijsinstellingen.
De groep voerde besloten gesprekken met docenten, bestuurders en studenten. Nahshon benadrukte dat het bezoek bewust weinig ruchtbaarheid kreeg omdat de kwestie “zeer gevoelig” ligt. De Israëlische delegatie wil via zulke ontmoetingen misverstanden wegnemen over de relatie tussen universiteiten en de Israëlische staat of het leger, en pleit voor herstel van academische samenwerking. Harpaz en Shamir gaven aan dat ze bij hun Nederlandse gesprekspartners bereidheid zagen om in dialoog te treden, maar dat sommige hardnekkige vooroordelen blijven bestaan – bijvoorbeeld dat universiteiten opdrachten van het leger zouden uitvoeren. De Israëlische delegatie stelde dat universiteiten onafhankelijk zijn, dat sommige onderzoekers wel samenwerken met defensie-instellingen binnen ethische kaders maar geen wapens “ontwikkelen”, en dat veel jonge Israëliërs vanwege de dienstplicht wel militaire ervaring hebben.
De bezoekers legden ook uit dat de boycot gevolgen kan hebben voor toekomstige generaties onderzoekers: het normaliseert het niet-samenwerken met Israël en kan uitwisselingen en carrièrekansen verminderen. Praktische effecten zijn al zichtbaar in het wegvallen van uitwisselingsprogramma’s, wat studenten aan beide zijden treft. Tegelijkertijd bleven belangrijke samenwerkingen, met name met de Verenigde Staten, grotendeels ongeschonden.
Tijdens het bezoek spraken de Israeli’s ook met Joodse studenten in Amsterdam die aangaven angst te ervaren bij pro-Palestijnse protesten; Nahshon en collega’s noemden die verhalen schrijnend en zeiden dat Nederlandse instellingen en autoriteiten daarvoor verantwoordelijk zijn. De delegatie ziet het huidige bezoek als een succesvolle eerste stap: er is een deur geopend en vergelijkbare gesprekken zouden in andere landen kunnen volgen, luidt de bedoeling van de door Israëlische universiteiten opgezette werkgroep die zich verzet tegen de boycot.