Universiteiten Israël zoeken dialoog in Nederland, onder meer op VU: 'Boycot verandert geen millimeter aan koers regering'
In dit artikel:
Een delegatie van Israëlische universiteitsbestuurders en -academici bezocht deze week, in stilte, meerdere Nederlandse universiteiten, onder meer de Vrije Universiteit Amsterdam. Het gezelschap, geleid door oud-topdiplomaat Emmanuel Nahshon en met vicevoorzitters Guy Harpaz (Hebreeuwse Universiteit) en Milette Shamir (Universiteit van Tel Aviv), had als doel na ruim tweeënhalf jaar stilstand de academische dialoog te hervatten en de gevolgen van boycots te bespreken. Nahshon zegt dat “een deur is geopend”: het bezoek moet gezien worden als een eerste stap, niet als het uitputtende resultaat van onderhandelingen.
De gesprekken vonden deels met docenten, soms met bestuurders en studenten plaats en waren bewust niet publiekelijk aangekondigd vanwege de hoge gevoeligheid rond het thema. Nahshon leidt een door Israëlische universiteiten ingestelde werkgroep die zich verzet tegen de BDS-beweging en academische boycots. Volgens de delegatie is Nederland gekozen vanwege de hoge kwaliteit van de universiteiten en bestaande vriendschappelijke contacten.
De Israëliërs wilden misverstanden wegnemen over vermeende institutionele verbondenheid met de regering en het leger. Harpaz benadrukte dat universiteiten autonoom zijn en dat er geen directe sturing door het leger is; wel erkende hij dat individuele wetenschappers met defensie-instellingen kunnen samenwerken. Shamir erkent de bijzondere militaire context van Israël — algemene dienstplicht en nauwe maatschappelijke verwevenheid met het leger — maar maakte duidelijk dat universiteiten geen wapens produceren en dat er ethische regels gelden voor samenwerking met defensiegerelateerde partijen.
Tijdens de gesprekken kwamen ook de pro-Palestijnse protesten op Nederlandse campussen ter sprake. De delegatie hoorde emotionele rapporten van Joodse studenten over angst en intimidatie en stelde dat het aan Nederlandse autoriteiten en universiteiten is om hiermee om te gaan. Tegelijkertijd signaleerden de bezoekers begrip voor kritische geluiden richting Israël, mits die kritiek de academische kern — internationale samenwerking en vrijheid van onderzoek — niet ondermijnt. Shamir merkte op dat een academische boycot alleen een zeer goede reden zou mogen hebben en betwijfelde of het boycotinstrument de Israëlische regeringspolitiek wezenlijk verandert, in tegenstelling tot voorbeelden uit het verleden zoals Zuid-Afrika.
Praktische gevolgen van de boycot die de delegatie noemt: verstoorde uitwisselingen, risico’s voor de ontwikkeling van jonge Israëlische onderzoekers en een normalisering van uitsluiting van Israëlische instellingen in de internationale wetenschap. Hun Amerikaanse samenwerkingen blijven volgens hen grotendeels onaangetast.
De delegatie beschouwt het bezoek als een veelbelovende herstart van gesprekken, met als ambitie de hervonden dialoog ook in andere landen te proberen te herstellen.