Oudste bekende opname van Wilhelmus per toeval ontdekt op museumzolder

In dit artikel:

Het Nationaal Grammofoonmuseum in Nieuwleusen ontdekte vorig jaar een unieke geluidsdrager: een wasrol met een opname van het Wilhelmus uit 1905 — de oudst bekende opname van het Nederlandse volkslied op dit medium. De rol, jarenlang onopgemerkt in een doos op zolder bewaard door vrijwilligers, droeg het opschrift "Het oude Wilhelmus" en werd aanvankelijk routinematig afgespeeld tijdens bezoeken aan verzorgingshuizen. Pas toen verzamelaar-expert Rinus Blijleven bij een uitvoering meeliep viel op dat het om een bijzondere opname ging, waarna het afspelen werd gestaakt om verdere schade te voorkomen.

Op de wasrol klinkt de Koninklijke Militaire Kapel onder leiding van Nicolaas Arie Bouwman (de grootvader van presentatrice Mies Bouwman). Hoewel de opname uit 1905 het Wilhelmus laat horen, was dat toen niet het officiële volkslied: in die periode was Wien Neêrlands bloed nog in gebruik; het Wilhelmus werd pas in 1932 officieel. Koningin Wilhelmina had echter al een voorkeur voor het Wilhelmus en liet het vaak ten gehore brengen bij ceremoniële gelegenheden.

Het museum heeft de fragiele rol gedigitaliseerd en bewaart het origineel zorgvuldig. Rond Koningsdag wordt de vondst officieel bekendgemaakt en gaat een tentoonstelling van start waarin ook andere oude opnamen te beluisteren zijn. Bezoekers krijgen één laatste kans om de wasrol zelf af te luisteren op vrijdag; daarna wordt hij niet meer afgespeeld omdat herhaaldelijk afspelen de fysieke drager verder beschadigt.