Uniek wetenschappelijk onderzoek brengt inteeltgevaar olifanten aan het licht

In dit artikel:

De Borneose olifant wordt genetisch ernstig bedreigd. In een uniek onderzoek naar het volledige dna van 81 Aziatische olifanten blijkt dat 65 procent van het genoom van de Borneose ondersoort sporen van inteelt vertoont. Dat percentage ligt veel hoger dan bij de Sumatraanse olifant (35 procent), olifanten op het Aziatische vasteland (11 procent) en Sri Lanka (10 procent). De studie is uitgevoerd door onder meer Wageningen University & Research en Diergaarde Blijdorp en gepubliceerd in Genome Biology and Evolution.

De hoge inteelt komt vooral door versnippering van het leefgebied, waardoor kleine populaties van elkaar geïsoleerd raken en verwante dieren zich vaker voortplanten. Hoewel er in Azië naar schatting 35.000 tot 50.000 wilde olifanten leven, bestaan veel lokale groepen uit slechts ongeveer honderd dieren. Op Borneo en Sumatra zijn samen nog naar schatting 1.000 tot 2.000 olifanten over. Omdat olifanten zich langzaam voortplanten en generaties ongeveer twintig jaar uit elkaar liggen, kunnen de gevolgen van genetische verarming pas veel later zichtbaar worden.

Onderzoekers waarschuwen dat het aandeel dna zonder genetische variatie bij ongewijzigd beleid verder kan oplopen. Tegelijkertijd is in het overige deel van het Borneose genoom nog relatief veel diversiteit aanwezig. Om die te behouden, moeten versnipperde leefgebieden met elkaar worden verbonden. Ook kan zogenoemde genetic rescue helpen, bijvoorbeeld door een genetisch passend mannetje naar een geïsoleerde groep te brengen. Zelfs één dier kan volgens de onderzoekers al voor meer genetische variatie zorgen.

De studie laat daarnaast zien dat de Sri Lankaanse olifant genetisch verrassend divers is. Waarschijnlijk zijn eeuwen geleden olifanten vanuit Myanmar naar Sri Lanka gebracht voor handel en traditionele ceremonies, waardoor menselijke verplaatsingen nog altijd in hun dna zichtbaar zijn. De onderzoekers vinden daarom dat de Borneose olifant mogelijk de status ‘kritiek bedreigd’ verdient, net als de Sumatraanse ondersoort.