Ultraorthodox verzet tegen dienstplicht: belangrijk verkiezingsthema in Israël

In dit artikel:

De militaire dienstplicht is opnieuw een belangrijk verkiezingsthema in Israël, waar de verkiezingen eind oktober plaatsvinden. Veel ultraorthodoxe joden weigeren dienst omdat zij het bestuderen van de Thora als hun belangrijkste bijdrage aan de verdediging van het land zien. De 29-jarige Chilik Rosenberg, die nooit in dienst is geweest, zegt dat religieuze studie en het naleven van geboden Israël volgens hem bovennatuurlijke bescherming bieden.

Bij de oprichting van Israël in 1948 kreeg een kleine groep ultraorthodoxe religieuze studenten vrijstelling om de Thora te bestuderen. Die groep groeide uit tot tienduizenden mannen. Volgens het Israel Democracy Institute zal de ultraorthodoxe gemeenschap in 2050 bijna een kwart van de Israëlische bevolking vormen. Daardoor neemt de politieke en maatschappelijke betekenis van de vrijstelling toe.

Het Hooggerechtshof bepaalde in 2024 unaniem dat er geen wettelijke basis meer is voor de vrijstelling. De staat moest ultraorthodoxe mannen daarom oproepen, maar slechts een klein deel van de dienstplichtigen meldt zich. Protesten tegen de dienstplicht leiden geregeld tot wegblokkades en confrontaties met de politie.

Oppositieleiders Gadi Eisenkot en Naftali Bennett zeggen dat in een volgende regering iedereen militaire, nationale of burgerdienst moet verrichten, zonder uitzonderingen. Premier Benjamin Netanyahu heeft zich de afgelopen jaren juist ingespannen om vrijstellingen mogelijk te maken. Hij is voor zijn politieke meerderheid afhankelijk van ultraorthodoxe partijen. In ruil voor hun steun werden onlangs onder meer regels aangenomen die arrestaties van ultraorthodoxe dienstplichtontduikers tijdelijk verhinderen. Dat besluit is omstreden en ligt nog bij het Hooggerechtshof.

Rosenberg verwacht weinig van de harde verkiezingsretoriek. Volgens hem is het praktisch onmogelijk om de volledige ultraorthodoxe gemeenschap op te roepen en zullen politici uiteindelijk opnieuw een compromis sluiten om aan de macht te blijven.