Uitvoering migratiepact leidt tot onenigheid: Italië weigert migranten uit Duitsland over te nemen

In dit artikel:

Duitsland wil drie migranten terugsturen naar Italië: een Afghaanse man, een Irakees en een 22-jarige Somalische vrouw. De eerste vlucht stond voor woensdag gepland. Volgens Berlijn is Italië verantwoordelijk, omdat de drie daar de Europese Unie binnenkwamen. De Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken Matteo Piantedosi weigert hen echter op te nemen. Hij voert onder meer aan dat minstens een van hen al vóór de invoering van het nieuwe EU-migratiepact in Duitsland arriveerde.

Het pact trad in juni in werking en scherpt de bestaande Dublin-regels aan. Asielzoekers moeten hun aanvraag indienen in het EU-land dat volgens de regels verantwoordelijk is, doorgaans het land van eerste binnenkomst. Dat land moet hen tijdens de procedure vasthouden; bij doorreis kunnen andere lidstaten om terugname verzoeken. Volgens migratierechtkundige Salvo Nicolosi van de Universiteit Utrecht maakt het aankomstmoment daarbij juridisch geen verschil: Italië zou verantwoordelijk zijn.

In de praktijk werden terugkeerafspraken de afgelopen jaren nauwelijks uitgevoerd. Italië en Griekenland wijzen erop dat zij als buitengrenzen van de EU relatief veel migranten opvangen. Duitsland diende sinds 2012 ruim 150.000 terugnameverzoeken in bij Italië, maar daarvan werden er volgens Eurostat-cijfers, verzameld door ISPI, slechts ongeveer 11.000 geaccepteerd. Sinds eind 2022 zouden van circa 35.000 Duitse verzoeken volgens de Italiaanse krant La Repubblica maar vijftien zijn ingewilligd.

Rome en Berlijn maakten eind vorig jaar afspraken over terugkeer, maar verschillen nu van mening over de toepassing daarvan. Piantedosi heeft voorgesteld Duitsland te laten compenseren door migranten op te nemen die door Duitse hulporganisaties op de Middellandse Zee zijn gered. Volgens Nicolosi is dat juridisch lastig, omdat Italië verantwoordelijk blijft voor de verplichte screening.

Het conflict toont volgens hem aan dat het migratiesysteem en de solidariteit binnen de EU nog steeds gebrekkig functioneren. Frankrijk, Oostenrijk en Slovenië zouden eveneens terugsturingen naar Italië overwegen. Zwitserland, dat geen EU-lid is maar wel tot Schengen behoort, plant volgens het bericht eind augustus de eerste vluchten.