UHasselt leidt internationaal project voor reken-infrastructuur van Einsteintelescoop: "Uitdagingen zijn uniek"

In dit artikel:

Een consortium van 14 partners, onder leiding van UHasselt, start een project om de dataverwerking en rekeninfrastructuur voor de toekomstige Einsteintelescoop voor te bereiden. Het ETCETERA-project richt zich op het snel en efficiënt analyseren van de enorme datastromen die het derde-generatie zwaartekrachtsgolfobservatorium zal produceren. Cruciaal is dat signalen binnen seconden of minuten beoordeeld worden: alleen zo kunnen conventionele telescopen tijdig naar interessante gebeurtenissen (zoals samensmeltende zwarte gaten of neutronensterren) worden gericht voor vervolgwaarnemingen.

De technische uitdaging is groot: de telescoop zal zoveel signalen oppikken dat niet alles grondig geanalyseerd kan worden. ETCETERA ontwikkelt AI-modellen voor real-time triage — bepalen welke signalen verdere berekening verdienen — en gebruikt AI ook om zware natuurkundige modelleringen te versnellen en rekenkracht doelgericht in te zetten. Het project brengt zeven universiteiten en zeven bedrijven samen, waardoor het tevens een aantrekkelijk testveld vormt voor technologiebedrijven en mogelijkheden biedt voor toepassing van de ontwikkelde oplossingen in andere sectoren zoals energie en ruimtevaart.

Formeel start ETCETERA op 1 januari 2027 en loopt drie jaar. De uiteindelijke locatie van de Einsteintelescoop moet nog beslist worden; mogelijke aanleg ligt in het grensgebied van België, Nederland en Duitsland, in België onder meer in Voeren. De Einsteintelescoop zelf wordt een ondergronds observatorium met een driehoek van 10 km-lange armen op 250 meter diepte, ongeveer tien keer gevoeliger dan huidige detectoren en in staat om tot duizend keer meer zwaartekrachtsgolven te detecteren — een aanzienlijke stap vooruit in het bestuderen van het heelal.