Landen halen les uit EU-top: 'Europa moet zelfstandig worden'

In dit artikel:

De EU uitte scherpe bedenkingen over Trumps nieuwe Vredesraad: volgens voorzitter António Costa bestaan er “ernstige twijfels” over de reikwijdte, het bestuur en de verenigbaarheid van het handvest met het VN-Handvest. De leiders benadrukten dat zij wél met de VS willen samenwerken bij de uitvoering van een alomvattend vredesplan voor Gaza, maar dat de Raad zich volgens Europa uitsluitend tot een tijdelijk overgangsbestuur zou mogen beperken. Oorspronkelijk was de raad bedoeld om toezicht op Gaza te houden; Trump wil die rol echter uitbreiden naar een breder wereldtoneel, wat bij Europese landen de angst wekt dat de nieuwe instantie de VN zou kunnen verdringen — iets waar Trump ontkent en als een aanvulling bestempelt.

Commissievoorzitter Ursula von der Leyen riep na de extra top op tot sterkere investeringen in Arctische veiligheid: het gebied vraagt volgens haar een geopolitieke gezamenlijke inspanning met regionale partners zoals het Verenigd Koninkrijk, Canada, Noorwegen en IJsland.

Opvallend was ook dat Trump de uitnodiging voor Canada voor zijn Vredesraad introk; dat deed hij donderdag via een bericht op Truth Social gericht aan de Canadese premier Mark Carney. Canada had recent internationaal opgemerkt met een toespraak over een “breuk” in de door de VS geleide wereldorde en aangegeven niet te willen betalen om deel te nemen aan Trumps initiatief.

Er werden geen harde besluiten genomen tijdens de bijeenkomst. Demissionair premier Dick Schoof zei dat de EU “het lef moet hebben” om bij een volgende crisis met de VS maatregelen te nemen, maar dat diplomatie altijd de voorkeur heeft. Een pakket economische tegenmaatregelen ligt klaar en kan worden ingezet; de algemene lijn van de leiders is dat Europa zich economisch en militair zelfstandiger moet opstellen en bij toekomstige conflicten rustig en collectief zal reageren.