VS zet vredesdeal met Iran op losse schroeven door nieuwe aanvallen
In dit artikel:
Na een druk diplomatiek weekend leek een akkoord tussen de Verenigde Staten en Iran binnen bereik, maar Amerikaanse aanvallen op Iraanse doelen brengen het tere staakt-het-vuren in gevaar. De VS zeggen dat de luchtaanvallen maandag een daad van zelfverdediging waren nadat Iraanse luchtdoelraketten Amerikaanse marineschepen, waaronder twee vliegdekschepen, in de Golf van Oman en de Arabische Zee zouden hebben bedreigd.
Achter de schermen waarschuwden Amerikaanse inlichtingendiensten volgens media eerder dat Iran veel van zijn raketcapaciteit heeft herwonnen: ruwweg 70 procent van de pre-conflict raketvoorraden, 75 procent van de mobiele lanceerinrichtingen en toegang tot circa 90 procent van opslag- en lanceerplaatsen. Ook langs de kust van de Straat van Hormuz zijn vrijwel alle installaties nog inzetbaar. Dat beeld staat in schril contrast met de publieke stelling van de regering-Trump dat het gezamenlijke Amerikaans-Israëlische offensief de Iraanse strijdkrachten dermate heeft verzwakt dat ze geen grote bedreiging meer vormen.
Het besproken akkoord is een memorandum van veertien punten dat moet leiden tot een voorlopige wapenstilstand van 30 tot 60 dagen, waarna verdere onderhandelingen – onder meer over Iran’s nucleaire programma – zouden volgen. Trump kondigde aan dat de Straat van Hormuz onderdeel van de afspraken zou worden en riep meerdere regiolanden (Saoedi-Arabië, Qatar, Pakistan, Turkije, Egypte en Jordanië) op om aan te haken bij de Abraham-akkoorden; hij stelde zelfs dat Iran welkom zou zijn als het het vredesakkoord tekent. Pakistan bedankte voor de uitnodiging, andere genoemde landen reageerden terughoudend.
In Washington stuit het voorstel op felle kritiek, ook binnen Republikeinse kringen. Senaatspolitici waarschuwen dat zo’n staakt-het-vuren Iran teveel speelruimte zou geven en dat eerdere militaire inspanningen daarmee ondermijnd zouden worden. Analisten menen dat Trump probeert een impopulair deal-voorstel binnenlands aantrekkelijker te maken door het te verbinden aan de succesvolle, maar beperkte, Abraham-akkoorden.
Van Iraanse kant zei onderhandelingswoordvoerder Esmaeil Baghaei dat over veel kwesties overeenstemming is bereikt, maar dat dat niet automatisch betekent dat een ondertekening nabij is. De Iraanse opperste leider waarschuwde daarnaast dat Amerikaanse troepen in de regio geen veilige havens meer zullen hebben.
Kortom: er is een voorlopig raamwerk voor een staakt-het-vuren, maar recente bombardementen, tegenstrijdige boodschappen van regeringskreten en sterke binnenlandse oppositie in de VS maken het onzeker of het zwakke akkoord standhoudt.