Tweede week corona-enquête: burgemeester Bruls en topambtenaar worden gehoord
In dit artikel:
De parlementaire enquête naar het coronabeleid begint maandag aan haar tweede week, waarin vooral wordt ingezoomd op de bestuurlijke organisatie van de crisis. Deze maandag staan Hubert Bruls en topambtenaar Mark Roscam Abbing op het programma; later in de week worden onder meer oud-premier Mark Rutte en de toenmalig secretaris-generaal van Justitie en Veiligheid, Dick Schoof, gehoord.
Hubert Bruls, burgemeester van Nijmegen, fungeerde tijdens de pandemie als voorzitter van het Veiligheidsberaad en werd daarmee het gezicht van het burgemeestersoverleg dat de uitvoering van landelijke coronamaatregelen moest coördineren. Omdat de maatregelen gemeente-overschrijdend waren, koos het kabinet ervoor de coördinatie bij de 25 veiligheidsregio’s te leggen in plaats van 355 afzonderlijke crisisplannen. Bruls nam deel aan de ministeriële crisisstaf en legde de nadruk op de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van maatregelen. Tegelijk kreeg het Veiligheidsberaad steeds meer kritiek: gemeenteraadscontrole op noodverordeningen ontbrak praktisch, burgemeesters droegen de verantwoordelijkheid voor handhaving en openbare orde, en sommigen voelden zich publiekelijk aangevallen en zelfs bedreigd door het protest tegen de beperkingen.
Mark Roscam Abbing was minder bekend bij het grote publiek, maar speelde een centrale rol als programmadirecteur-generaal Samenleving en COVID-19 binnen het ministerie van Justitie en Veiligheid. Zijn taak was te monitoren hoe de samenleving functioneerde tijdens de crisis en vooral hoe die na de crisisperiode weer kon opstarten. Vanuit een departementale eenheid die voor alle ministeries werkte, ontwikkelde hij ‘handelingsperspectieven’ en organiseerde dialoogtafels waar burgers konden meepraten over het herstel van het maatschappelijk leven. Roscam Abbing ervoer verbeterde samenwerking tussen lokaal en nationaal bestuur, maar zag ook dat maatschappelijke polarisatie en problematiek bij kwetsbare gezinnen toenamen. Hij stond eerder al in de schijnwerpers bij een parlementair verhoor over ongewenste buitenlandse beïnvloeding en werkt inmiddels als directeur-generaal Landelijk gebied en Stikstof.
De verhoren van deze week moeten duidelijk maken hoe beslissingen werden genomen, wie welke verantwoordelijkheden droeg en welke gevolgen dat had voor democratische controle, handhaving en de sociale gevolgen van het coronabeleid.