Tweede Kamer bespreekt 'recht op leven zonder digitale identiteit'

In dit artikel:

Het verzet tegen de invoering van een Europese digitale identiteit groeit. Naar aanleiding van een themanummer van De Andere Krant over de EDI-Wallet werden in drie weken tijd meer dan duizend extra kranten besteld en bijna vijfduizend exemplaren gratis verspreid. Ook zijn 25.000 flyers besteld en is een online petitie tegen digitale identiteit ruim zesduizend keer ondertekend.

De EDI-Wallet moet naar verwachting volgend jaar beschikbaar komen als smartphone-app waarin onder meer identiteits-, diploma-, bank-, belasting- en medische gegevens kunnen worden opgeslagen. Hoewel het gebruik volgens de plannen vrijwillig is, vrezen tegenstanders dat burgers zonder Wallet in de praktijk moeilijker toegang krijgen tot diensten. De introductie is bovendien uitgesteld wegens technische en organisatorische problemen.

Een groep bezorgde burgers heeft daarom een Verklaring opgesteld voor een ‘recht op leven zonder digitale identiteit’. Daarin wordt gevraagd discriminatie of benadeling van mensen die geen Wallet willen gebruiken wettelijk te verbieden. De vaste Kamercommissie voor Digitale Zaken bespreekt de Verklaring tijdens een openbaar commissiedebat over digitale grondrechten en data-ethiek op 11 februari 2027. Privacy First waarschuwt daarnaast voor privacy- en veiligheidsrisico’s en vindt dat digitale identiteitswallets een overheidstaak moeten zijn. De organisatie vreest dat grote technologiebedrijven zoals Apple en Google de markt gaan domineren.

Ook in Heerlen groeit de kritiek op Pulse-Twin, een zogenoemde ‘Social Digital Twin’ waarin gegevens over veiligheid, leefbaarheid en sociale omstandigheden met kunstmatige intelligentie worden gekoppeld. Inwoner Michel Peen volgt het project sinds juli in een onafhankelijk onderzoeksdossier. Volgens hem is onduidelijk welke databronnen worden gebruikt, op welke wettelijke grondslag dat gebeurt en wie bestuurlijk verantwoordelijk is. Het projectteam vroeg hem onlangs geen vragen meer aan de burgemeester te stellen. Onderzoeker Maartje van den Berg waarschuwt dat het systeem kan bijdragen aan een samenleving waarin burgers voortdurend worden gevolgd en beoordeeld.

De campagnes tegen digitale controle gaan door. Daarnaast pleit celbioloog Maarten Fornerod voor ‘analoge genootschappen’: groepen die elkaar bewust zonder digitale middelen ontmoeten en corresponderen. Hij roept mensen ook op wekelijks een volledig offline ‘Analoge Zondag’ te houden.