Twee radiologen beoordelen nu scans op borstkanker, maar een van hen kan beter vervangen worden door AI

In dit artikel:

Radboudumc-analyse van meer dan 42.000 mammogrammen laat zien dat kunstmatige intelligentie borstkanker vaker en eerder kan opsporen dan klassieke beoordeling door radiologen. Onder leiding van borstradioloog Ritse Mann ontdekte de AI‑software van het Nijmeegse bedrijf Screenpoint Medical tumoren die door radiologen aanvankelijk over het hoofd werden gezien; de onderzochte vrouwen werden 4,5 jaar gevolgd om die bevindingen te bevestigen. Mann stelt dat inzet van AI bij het bevolkingsonderzoek honderden levens per jaar kan redden en zegde: “Er is eigenlijk geen reden om er niet morgen al mee te beginnen.”

In het huidige Nederlandse screeningssysteem worden borstscans standaard door twee radiologen beoordeeld. De studie toont aan dat het vervangen van de tweede radioloog door AI leidt tot meer ontdekte tumoren: een combinatie van één radioloog en AI vindt meer kanker dan twee radiologen samen, en AI kan sommige tumoren aantoonbaar eerder signaleren zodat behandeling sneller kan starten. Tegelijk is het systeem niet foutloos; de AI mist ook kankers die een mens wel ziet, wat benadrukt dat samenwerken tussen mens en machine de beste uitkomst geeft.

De potentiële baten zijn groot: gezondheidswinst door eerder opgespoorde tumoren en financiële besparingen doordat één radioloog per beoordeling wegvalt. Maar praktische en ethische hobbels blijven: wie draagt de aansprakelijkheid bij fouten, is de IT‑infrastructuur toereikend en hoe voorkom je dat AI leidt tot veel meer onnodige vervolgonderzoeken door extra (valse) signalen? Dat laatste kan leiden tot onrust en overdiagnostiek, omdat niet elk vroeg signaal daadwerkelijk kwaadaardig is.

Bevolkingsonderzoek Nederland zegt bezig te zijn met voorbereidingen om AI te kunnen inzetten, maar geeft geen termijn; “We zijn nu alles in kaart aan het brengen,” aldus een woordvoerder. De resultaten ondersteunen eerdere Zweedse studies en versterken het pleidooi om AI snel in te voeren, mits juridische, logistieke en kwaliteitsvragen adequaat worden geregeld.