Twee maanden oorlog met Iran, negen miskleunen: 'Trump begon zonder strategie'
In dit artikel:
Twee maanden na de start van de militaire campagne tegen Iran blijkt Trumps voorspelde snelle overwinning uitgebleven: het conflict is verworden tot een langdurige patstelling met brede geopolitieke en economische gevolgen. De VS en Israël voerden grootscheepse aanvallen uit – naar eigen zeggen meer dan 13.000 Iraanse doelwitten in bijna acht weken – maar het Iraanse regime staat nog overeind. Binnenlands consolideert Teheran zijn macht via arrestaties, censuur en intimidatie, en de Revolutionaire Garde beschikt nog altijd over duizenden raketten en verregaande dronecapaciteit.
Strategisch heeft het conflict de Straat van Hormuz opnieuw centraal gezet; vroegere doorvoerroute voor een vijfde van de wereldolie is nu een kwetsbare schakel die de wereldhandel en energieprijzen flink heeft opgeschud. Amerikaanse dieselprijzen stegen met circa 45 procent en de oorlog drukt sterk op de mondiale inflatie. De militaire campagne vraagt enorme hoeveelheden dure munitie — onder meer Tomahawk- en JASSM-kruisraketten en Thaad- en Patriot-onderscheppingssystemen — wat het Amerikaanse wapenvorraad slinkt en volgens berichten miljarden dollars per dag kost (ongeveer 1,5 miljard USD/dag).
Politiek en diplomatiek levert de operatie voor Washington aanzienlijke reputatieschade op. Bondskanselier Friedrich Merz omschreef de operatie als zonder strategie; traditionele bondgenoten zoals NAVO-landen, Japan en Zuid-Korea tonen zich verontrust en de juridische basis voor de aanvallen is omstreden. Binnenlandse politieke repercussies zijn merkbaar: Republikeinen die aanvankelijk Trump steunden, uiten nu kritiek en peilingen wijzen op mogelijk electorale schade bij de tussentijdse verkiezingen.
Tegelijkertijd plukken andere grootmachten voordelen: Rusland profiteert economisch van hogere olie-inkomsten en ontwijkt zwaar zware sancties door gedeeltelijke versoepeling van Amerikaanse druk, terwijl China strategische winsten boekt—het leert van blokkade-ervaringen rond Hormuz en benut Amerikaanse afleiding om posities in de Zuid-Chinese Zee uit te breiden.
De vermeende doelstelling van een regimewissel — onder meer gehoopt door Israël na de liquidatie van Khamenei’s naaste — faalde. Het resultaat is geen duidelijke winnaar maar wel grote schade: uitgeputte munitievoorraden, een wereldwijd ontregelde energiemarkt, versterkte rivalen en een Iraans arsenaal dat nog actief dreigt te blijven. De oorlog heeft zich daarmee ontwikkeld tot een geopolitieke valkuil waarvan zowel de regio als de wereldeconomie de rekening betalen.