Twee maanden na de verkiezingen nog niet overal witte rook in de regio
In dit artikel:
Twee maanden na de gemeenteraadsverkiezingen loopt de kabinetsformatie in de meeste Amsterdamse buurgemeenten nog uiteenlopend: sommige plaatsen hebben al snel een nieuw college, elders rommelt en onderhandelt men nog dagenlang. Centraal staat de wisselvallige relatie tussen VVD en GroenLinks–PvdA (vaak opererend onder de naam Pro): soms partners, elders elkaars concurrenten.
Diemen is het snelst: daar waren de nieuwe wethouders al op 12 mei geïnstalleerd, sneller dan vier jaar geleden. GroenLinks–PvdA (Pro) levert wethouder Matthijs van den Berg en Sofie Kuilman; D66 levert Rick Poelwijk. In Landsmeer vormt winnaar Lokaal Landsmeer een coalitie met VVD en D66; lijsttrekker Axel Damme verlaat zijn baan bij Jumbo om wethouder te worden, terwijl DorpsBelang en GroenLinks–PvdA zich terugtrokken uit de onderhandelingen, waardoor GL–PvdA in de oppositie belandt.
In Waterland en Zaanstreek zien we het omgekeerde: in Waterland werd Pro met vijf zetels de grootste maar is zij buiten spel gezet doordat VVD koos voor CDA en Waterland Natuurlijk. In Zaanstad ligt Pro eveneens buitenspel, mede door interne onrust rond oud-lijsttrekker Eylem Köseoglu; dat gebrek aan vertrouwen leidde informateur Henry Meijdam ertoe te adviseren een brede coalitie van zeven van de dertien partijen te vormen als enige haalbare meerderheid.
Oostzaan toont hoe het anders kan: daar won de VVD groot (zes zetels), maar GroenLinks–PvdA sloot desondanks met D66 en CDA een akkoord; de beoogde wethouders worden al aangewezen. In Ouder‑Amstel werken VVD, GroenLinks–PvdA en D66 juist harmonieus samen aan een concept-akkoord; de beoogde wethouders zijn Maarten de Groot (GL–PvdA), Stijn Nijssen (VVD) en Jeroen Klaassen (D66). Volgens deelnemers helpt eerdere samenwerking om over partijen heen vertrouwen te hebben en op inhoud te richten.
Amstelveen toont wederom samenwerking: GL–PvdA en VVD delen elk negen zetels, en D66 lijkt zich bij hen te voegen; er wordt gewerkt aan een akkoord dat eind deze maand gepresenteerd moet worden en aan uitbreiding van het college naar zes wethouders. In het uitgestrekte Haarlemmermeer adviseerde informateur Pieter Litjens juist een breed blok van VVD, GroenLinks–PvdA, D66, CDA en Forza! om uit de versnippering van dertien fracties een bestuur te smeden.
Kortom: in de regio rond Amsterdam verschilt de snelheid en samenstelling van nieuwe collegevormingen sterk. Lokale verhoudingen, interne partijproblemen en strategische keuzes van de VVD of van GroenLinks–PvdA bepalen per plek of de twee partijen samenwerken of elkaar juist uitsluiten.