Twee jaar na het eerherstel van Tula is de trots over de opstandelingenleider nog gegroeid

In dit artikel:

Op zondag wordt met concerten en lezingen aan beide zijden van de oceaan de Tula-opstand van 1795 op Curaçao herdacht. De slavenleider Tula, eeuwenlang verguisd en ter dood gebracht na de opstand, kreeg in 2023 officieel eerherstel van de Nederlandse staat. Tijdens een plechtigheid in Willemstad bood staatssecretaris Alexandra van Huffelen namens de regering excuses aan voor zijn veroordeling en gruwelijke executie. Die ceremonie, zo vertelt cultureel antropoloog Rose‑Mary Allen, had een bijna spirituele lading en vond plaats vlak bij de plek waar Tula en medeleiders in zee waren geworpen.

Het officiële eerherstel heeft het publieke discours op Curaçao en in Nederland zichtbaar veranderd. Waar het slavernijverleden vaak als iets om je voor te schamen werd weggeduwd, durven mensen nu opener over die geschiedenis te spreken en Tula wordt breed gezien als symbool van moed, rechtvaardigheid en verzet. De Dag van de Vrijheidsstrijd (Dia di Lucha pa Libertat), vooral op 17 augustus, wordt sindsdien met meer trots gevierd en er is een beweging om Tula het hele jaar door zichtbaar te houden met educatieve en culturele initiatieven.

De rehabilitatie volgde op een reeks van officiële gebaren: in de maanden ervoor hadden premier Mark Rutte en koning Willem‑Alexander excuses uitgesproken voor het Nederlandse aandeel in de trans‑Atlantische slavenhandel en slavernij. Vooral de toespraak van de koning in het Oosterpark, waarin slavernij werd aangeduid als een misdaad tegen de menselijkheid en Tula letterlijk als voorbeeld werd genoemd, maakte veel indruk op rechtsfilosoof Wouter Veraart van de Vrije Universiteit. Veraart stelt dat eerherstel niet alleen symbolisch moet blijven; het brengt een morele verplichting met zich mee om de schadelijke gevolgen van het koloniale systeem daadwerkelijk aan te pakken.

Concreet heeft de rehabilitatie al veranderingen opgeleverd: het Tula Museum ontvangt steun uit Den Haag, er komen onderwijsprogramma’s en leerstoelen over het slavernijverleden op Curaçao, Aruba en Sint Maarten, en in theater, media en toerisme wordt het verhaal breder verteld. Veraart werkt samen met Guno Jones aan een boek over de juridische praktijk rondom slavenhandel en slavernij, waarin wordt gedocumenteerd hoe gruwelijke straffen en onrecht in veel gevallen door het koloniale recht werden gelegitimeerd. Hij wijst erop dat bestaande ongelijkheden voortleven — kinderen op Curaçao hebben structureel minder kansen dan kinderen in Nederland — en dat formeel eerherstel daarom gepaard moet gaan met beleid dat die kloof verkleint.

Hoewel het huidige demissionaire kabinet volgens Veraart weinig nadruk legt op de donkere kanten van het koloniale verleden, zijn lopende programma’s niet afgebroken. De recente erkenning van Tula heeft zowel in culturele als juridische kringen een nieuw momentum gegeven om het verleden zichtbaarder te maken en te werken aan herstel en ongelijkheidsbestrijding.