Tussen kunstenaars Toorop en Koch ging het van adoratie naar afstand

In dit artikel:

Museum MORE in Gorssel toont voor het eerst een gezamenlijke tentoonstelling van Charley Toorop en Pyke Koch, twee invloedrijke Nederlandse kunstenaars die elkaar al in 1916 leerden kennen en jarenlang met elkaar verbonden bleven via vriendschap, bewondering en mogelijk ook een korte liefdesrelatie. De expositie laat bijna negentig werken zien en plaatst hun carrière naast elkaar, van Toorops begin in 1909 tot haar dood in 1955.

Hoewel hun kunst op meerdere punten overeenkomt — met onderwerpen als kermissen, portretten, frontale gezichten en vrouwenfiguren — liep hun band in de jaren dertig en veertig sterk uiteen door de politiek. Toorop bewoog zich in linkse kunstenaarskringen en verbeeldde tijdens de oorlog vooral de ellende en ontwrichting van die tijd. Koch raakte juist gefascineerd door Mussolini, werkte samen met de bezetter en bleef na de oorlog omstreden door zijn NSB-verleden en zijn weigering afstand te nemen van fascistische ideeën.

De tentoonstelling benadrukt ook hun verschillende achtergronden: Toorop kwam uit een kunstenaarsfamilie en werd al vroeg op weg geholpen, terwijl Koch zich als autodidact presenteerde en pas later doorbrak. Hun privélevens waren eveneens onrustig. Toorop had een moeilijke relatie met haar gezin, en Koch gold allerminst als familieman. Na de oorlog groeiden hun reputaties verder uit elkaar: Toorop werd gevierd, terwijl Kochs naam blijvend werd overschaduwd door zijn politieke keuzes.