Tussen framing en leugens

In dit artikel:

De auteur betoogt dat de manier waarop journalisten gebeurtenissen framen, grote invloed heeft op de publieke beeldvorming. Als voorbeeld noemt hij de berichtgeving van RTL Nieuws over het dodelijke ongeval op de A59 op 14 augustus. Daarbij kwamen een echtpaar om het leven nadat hun auto achter in een file was gereden die verband hield met een boerenprotest. Volgens de auteur gaf RTL met de formulering dat het ongeluk “door” het boerenprotest was een mogelijk oorzakelijk verband meer nadruk dan met een neutralere formulering met “bij”. Ook wijst hij op een later opiniërend RTL-kopstuk waarin werd gesteld dat het slechts een kwestie van tijd was voordat een demonstratie tot een dode zou leiden.

De auteur verwerpt de theorie van activist Willem Engel, die het ongeval een door de overheid gecreëerde “false flag” noemt, maar ziet de berichtgeving wel als een voorbeeld van framing. Hij verwijst naar communicatiewetenschapper Robert M. Entman, die framing omschrijft als het uitlichten van bepaalde aspecten van de werkelijkheid om een probleemdefinitie, schuldvraag, moreel oordeel of oplossing te bevorderen. Volgens Entmans theorie nemen redacties, vaak door tijdsdruk, afhankelijkheid van officiële bronnen en vaste werkwijzen, interpretaties van politieke en institutionele machthebbers gemakkelijk over. Digitale media versterken dat proces doordat frames snel worden herhaald en verspreid.

De columnist zegt deze structurele beïnvloeding uit zijn eigen jaren op redacties te herkennen. Hij verwijt journalisten bovendien dat ideologische overtuigingen soms belangrijker zijn geworden dan waarheidsvinding. Als voorbeeld van bewuste manipulatie beschrijft hij een incident bij het AD, waar volgens hem het voetbalklassement werd aangepast zodat Feyenoord-spits Graziano Pellè boven Ajax-speler Daley Blind eindigde.

Tot slot stelt hij dat onbewuste framing nog veel vaker voorkomt. Hij verwijst naar een recente column in de Volkskrant waarin XR-demonstranten positief tegenover boeren werden geplaatst. Daarmee wil hij illustreren dat de journalistieke blik bepaalt welke groepen als beschermers of juist als bedreiging worden neergezet.