Turkije groeit uit tot defensiereus en sluit pact met Pakistan en Saoedi-Arabië: 'Lastig verhaal voor de Navo'

In dit artikel:

Turkije groeit uit tot een belangrijke militaire producent en vergroot daarmee zijn geopolitieke gewicht. De defensie- en luchtvaartsector telde in 2025 een exportwaarde van bijna 11 miljard dollar, 49 procent meer dan een jaar eerder. In 2002 lag dat bedrag nog op 248 miljoen dollar. In het land zijn inmiddels ruim 3500 bedrijven actief in de defensie-industrie.

Volgens defensiespecialist Karen van Loon van Instituut Clingendael is die ontwikkeling het gevolg van langdurige overheidsinvesteringen. Turkije wilde na eerdere westerse wapenembargo’s minder afhankelijk zijn van buitenlandse leveranciers en bouwde daarom eigen kennis en productiecapaciteit op. Het land maakt onder meer software, sensoren, motoren, munitie, drones en pantservoertuigen. Door de relatief lage productiekosten vinden Turkse wapens afzet in minstens veertig landen. Pakistan, de Verenigde Arabische Emiraten en Oekraïne behoren tot de grootste klanten.

De Turkse industrie kan volgens Van Loon veel materieel zelf vervaardigen, maar blijft voor geavanceerde systemen kwetsbaar. Bedrijven als Baykar breiden bovendien internationaal uit. Zo nam de fabrikant van Bayraktar-drones het Italiaanse Piaggio Aerospace over. Ook Europese landen, waaronder Roemenië, Estland en Polen, kopen Turkse drones en pantservoertuigen.

Navo-secretaris-generaal Mark Rutte prees de Turkse vooruitgang eerder dit jaar en moedigde verdere innovatie aan. Binnen de Europese Unie ligt samenwerking gevoeliger, omdat daar naast militaire belangen ook mensenrechten, politieke waarden en vertrouwen in het bestuur meewegen. De verslechterde mensenrechtensituatie in Turkije vormt daarbij een belangrijke hindernis.

Ankara sloot daarnaast in Mekka een defensieovereenkomst met Saoedi-Arabië en Pakistan. De drie landen spreken af dat een aanval op één partner als een aanval op alle partners geldt. Van Loon verwacht niet dat dit pact gelijkwaardig is aan de Navo: een gezamenlijke commandostructuur en vaste oefeningen ontbreken. De samenwerking is vooral bedoeld als extra veiligheidswaarborg in een regio die onder meer door Iran, de Houthi’s en onzekerheid over de Amerikaanse koers instabiel is.

Turkije blijft als Navo-lid verbonden aan de Amerikaanse nucleaire bescherming, maar beschikt zelf niet over kernwapens. Het is nog onduidelijk of andere landen, zoals Egypte, zich bij het nieuwe verband aansluiten en hoe Iran en Israël zullen reageren.