Tsjechië graaft minister op die in 1948 na communistische coup 'uit het raam viel'

In dit artikel:

Tsjechische justitie heeft het lichaam van Jan Masaryk laten opgraven om bijna tachtig jaar na zijn dood opnieuw vast te stellen wat er is gebeurd. De liberale, prowesters gezinde minister van Buitenlandse Zaken werd op 10 maart 1948 dood gevonden op de binnenplaats van het Czernin-paleis in Praag, nadat hij uit het raam van zijn ambtswoning was gevallen. Dat gebeurde kort na de communistische staatsgreep, waarbij Masaryk de enige niet-communistische minister in de regering was die niet wilde aftreden.

De communistische autoriteiten spraken destijds van zelfmoord, maar al jarenlang bestaan vermoedens dat Masaryk is vermoord. Mogelijke scenario’s zijn dat Sovjetagenten hem uit het raam hebben gegooid, nadat hij cyanide had gekregen, of dat hij onder druk werd gezet vanwege een plan om het land te ontvluchten. Een recent opgedoken Amerikaans document maakt bovendien melding van kneuzingen in zijn nek, die niet in het officiële autopsierapport zouden zijn genoemd. Een ander document beschrijft een heftige ruzie die Masaryk vlak voor zijn dood met drie mannen zou hebben gehad.

De nieuwe stukken komen uit diplomatieke archieven van Frankrijk, de Verenigde Staten en Groot-Brittannië en werden vorig jaar aan het Tsjechische ministerie van Buitenlandse Zaken overgedragen. De politie heeft het dossier nu heropend als vermoedelijke moordzaak en vergelijkt de documenten met eerdere onderzoeksresultaten. Forensische experts zullen Masaryks resten onderzoeken met moderne technieken; de duur daarvan is nog onbekend.

Het onderzoek is in het verleden meerdere keren hervat, maar leverde geen definitieve conclusie op. Een onderzoek uit 2001-2003 wees al in de richting van moord. De heropening is aangevraagd door een speciale politie-eenheid die misdaden en mensenrechtenschendingen uit de communistische periode onderzoekt. Masaryk was de zoon van de eerste Tsjechoslowaakse president, Tomáš Garrigue Masaryk, en zijn dood geldt als een belangrijk symbool van de machtsgreep die de democratie in Tsjecho-Slowakije beëindigde.