Trumps 'vredesraad' kan op weinig enthousiasme rekenen: 'De feitelijke macht ligt bij hemzelf'
In dit artikel:
Op het World Economic Forum in Davos is het handvest van de door president Trump geïnitieerde vredesraad ondertekend, met afgezanten van negentien landen aanwezig — onder meer Argentinië (Milei), Indonesië (Subianto) en Hongarije (Orbán). Trump presenteerde zichzelf als voorzitter en schetste de raad als potentieel zeer invloedrijk orgaan.
De raad ontstond oorspronkelijk als onderdeel van een Amerikaans vredesvoorstel voor de Gazastrook, waarin een tijdelijk overgangsbestuur voor Gaza onder internationaal toezicht werd voorgesteld. Namen als oud-VN-gezant Sigrid Kaag werden eerder genoemd voor deelname. Sindsdien heeft het initiatief echter een veel breder profiel gekregen: Trump wil dat de raad internationale conflicten wereldwijd kan behandelen, hij heeft tientallen landen uitgenodigd — waaronder Rusland en China — en er zou een permanente zetel mogelijk zijn tegen betaling van 1 miljard dollar. In het nu gepresenteerde handvest komen Gaza en de Palestijnse bevolking opvallend genoeg niet meer expliciet voor.
Internationaalrechtelijke experts reageren terughoudend tot kritisch. Ze wijzen erop dat de macht bij dit nieuwe orgaan sterk geconcentreerd lijkt te zijn bij de voorzitter, in tegenstelling tot de meer gebalanceerde vetomacht binnen de VN-Veiligheidsraad. Er is geen onafhankelijke rechterlijke toetsing of duidelijk mechanisme van checks-and-balances opgenomen, en lidmaatschap gebeurt op uitnodiging in plaats van open toetreding. UvA-professor André Nollkaemper waarschuwt dat zonder controle het risico groot is dat beleid door machtspolitiek in plaats van internationaal recht wordt bepaald. Ook Utrechtse jurist Kushtrim Istrefi noemt deelname van Rusland zorgwekkend gezien diens rol in het conflict met Oekraïne.
Veel westerse landen houden afstand. Buiten Hongarije ontbreekt brede Europese deelname; de negentien deelnemers komen vooral uit het Midden-Oosten, Azië en Zuid-Amerika. Nederland heeft nog geen besluit genomen — de demissionaire minister van Buitenlandse Zaken noemde de timing te vroeg — en het Verenigd Koninkrijk heeft expliciet afgehaakt uit vrees voor Russische betrokkenheid. Een groeiende zorg is dat de nieuwe raad als een parallel of alternatief voor de VN-Veiligheidsraad zou kunnen functioneren, iets dat Europese diplomaten met argwaan bekijken.
In het Midden-Oosten overheerst verwarring over Trumps strategie: waar het oorspronkelijk om Gaza draaide, lijkt dat doel naar de achtergrond te verdwijnen. Sommige regionale spelers (Saoedi-Arabië, Qatar, Turkije, VAE) doen mee uit pragmatische overwegingen — liever aan tafel zitten dan buitengesloten worden — maar concrete plannen die bijvoorbeeld een internationale troepenmacht voor Gaza zouden ondersteunen, zijn voorlopig van de radar verdwenen. Experts stellen dat veel landen bang zijn in een lokale burgeroorlog te worden getrokken en daarom terughoudend blijven bij grootschalige betrokkenheid.