Trumps omstreden 'vredesraad' negeren is geen optie
In dit artikel:
Hiba Qasas, een Palestijnse uit de bezette Westelijke Jordaanoever en voormalig VN-medewerker, heeft een coalitie opgericht van meer dan 550 Palestijnen en Israëliërs onder de naam Samenwerken voor een Gedeelde Toekomst (USF). Het initiatief, gelanceerd meteen na 7 oktober 2023 en publiekelijk zichtbaar toen de Amerikaanse vredesraad van president Trump in Davos werd gepresenteerd, wil een gezamenlijke “politieke horizon” formuleren waar betrokkenen uit Israël, Gaza, de Westoever en de diaspora zich in kunnen vinden.
Qasas kan rekenen op steun van meerdere Europese landen; het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken wordt genoemd als een van de vroege ondersteuners en oud-minister Bert Koenders adviseert de groep. In februari sprak Qasas op uitnodiging van het Verenigd Koninkrijk de Veiligheidsraad van de VN toe. Eerder richtte ze in 2020 Principles for Peace (P4P) op, een organisatie die acht kernprincipes (zoals waardigheid, gelijkwaardigheid en legitimiteit) formuleerde voor vredesprocessen — principes die haaks lijken te staan op de toon en invulling van Trumps vredesraad.
Qasas is kritisch over die vredesraad: die presenteerde een sterke nadruk op economische vooruitgang en had weinig oog voor Palestijnse rechten en lijden, terwijl Palestijnse vertegenwoordiging in de bestuursstructuren (vooral toegang tot Gaza) grotendeels ontbreekt. Tegelijk pleit zij voor wat zij “principieel pragmatisme” noemt: ondanks de gebreken wil ze samenwerken waar mogelijk, omdat de Verenigde Staten volgens haar een onmisbare speler zijn om druk op Israël uit te oefenen en het Amerikaanse plan volgens haar wel ruimte biedt voor politieke dialoog en stappen richting Palestijnse zelfbeschikking (onder meer punten 18–20 van Trumps twintigpuntenplan).
De USF-coalitie verenigt een breed palet van actoren — voormalige ministers, diplomaten, veiligheidsmensen, ondernemers, journalisten en maatschappelijke spelers — en werkt zowel aan een gezamenlijke politieke visie als aan economische herstelplannen en beïnvloeding van de publieke opinie. Vanwege veiligheidsrisico’s en maatschappelijke gevoeligheid blijven sommige namen vertrouwelijk; de groep vergadert online of op discrete locaties zoals Genève, waar Qasas verblijft.
De reactie van Trumps vredesraad op de handreiking van USF is tot dusver informeel en open, maar niet formeel. Qasas zoekt bovendien samenwerking met internationale schakels, onder meer door een beroep te doen op Sigrid Kaag als potentiële toegangspoort om meer Palestijnse en Israëlische stemmen te betrekken. Ze erkent ook de belangrijke rol van Arabische landen in het vredesproces, waarbij bijvoorbeeld Saoedi-Arabië aandringt op bescherming van een politieke horizon en verzet tegen annexatie. Qasas’ koers: principieel trouw aan kernwaarden, maar tegelijk praktisch meewerken om het lot van beide volkeren te beïnvloeden.