Trumps falen, Poetins zwakte - de Europese Unie stuurt aan op gesprekken met het Kremlin (maar heeft ook rode lijnen)
In dit artikel:
Wat een maand geleden ondenkbaar was, staat nu op de Brusselse agenda: praten met Rusland over de oorlog in Oekraïne. Waar half april een voorstel van de Belgische premier Bart De Wever nog op hoon stuitte, spreken kopstukken als de voorzitter van de Europese Raad António Costa en de Europese buitenlandchef Kaja Kallas er inmiddels openlijk over. Een formeel contact met het Kremlin is er nog niet, maar het taboe lijkt verdwenen.
De omslag hangt samen met meerdere ontwikkelingen. De Verenigde Staten zijn deels afgeleid door Iran, en tegelijk heeft president Poetin zelf recent gesuggereerd dat gesprekken mogelijk zijn en wees hij de oud-Duitse bondskanselier Gerhard Schröder naar voren als mogelijke bemiddelaar. In Brussel interpreteren veel politici dat als een teken van Russische kwetsbaarheid: terreinverlies, zware personele verliezen en Oekraïense aanvallen die zelfs diep in Rusland schade toebrengen, gecombineerd met de druk van sancties.
Tegelijk waarschuwen diplomaten en deskundigen voor te veel optimisme. Nederlandse minister Tom Berendsen en Clingendael-directeur Bob Deen zeggen dat er geen duidelijke signalen zijn dat het einde van de oorlog nabij is; een duurzaam staakt-het-vuren vereist echte, bindende afspraken en naleving. De Navo wijst erop dat Rusland zich kan herstellen en al eerder effectieve tegenmaatregelen vond tegen Oekraïense wapens.
Praktisch verandert de machtsbalans mogelijk in het voordeel van Europa nu de EU eindelijk een grote lening van 90 miljard euro aan Oekraïne doorkrijgt (Hongarije blokkeert niet meer). De eerste betaling volgt volgende maand en is bedoeld om onder meer veel nieuwe drones aan te schaffen. Dat kan Europa aan de onderhandelingstafel sterker maken — mits er eerst consensus is over doelen en grenzen.
De EU wil die eenheid scherp krijgen: Kaja Kallas kondigde aan dat ministers binnenkort in Cyprus bij elkaar komen om ‘rode lijnen’ vast te leggen. Twee principes liggen al vast: de EU tekent niets zonder instemming van Oekraïne, en Rusland moet verantwoordelijk worden gehouden voor de oorlogsmisdaden die zijn gepleegd.