Trump ziet ruzie tussen China en Taiwan als een kans om zijn eigen doelen in Azië te bereiken
In dit artikel:
Een ogenschijnlijk onschuldig importverbod op Taiwanese ananas toont hoe handel wordt ingezet als drukmiddel in de spanningen tussen China en Taiwan. Tot 2021 exporteerde Taiwan vrijwel al zijn ananas naar China (goed voor zo’n 50 miljoen dollar), maar Peking stopte de invoer met het argument voor fytosanitaire redenen. Voor veel Taiwanezen was dat een politieke straf; er ontstond een campagne om lokaal extra ananas te consumeren “voor de vrijheid” en om boeren te steunen.
Taiwan ligt ruim 200 kilometer voor de Chinese kust, heeft ongeveer 23 miljoen inwoners en is vergelijkbaar in oppervlakte met Nederland. De status van het eiland is omstreden: Peking beschouwt Taiwan als een afvallige provincie die uiteindelijk bij China moet worden gevoegd, terwijl veel Taiwanezen zichzelf als een apart politiek bestel zien — variërend van wil tot formele onafhankelijkheid tot behoud van de status quo. De bestuurlijke scheiding gaat terug op 1949, toen nationalistische troepen zich op het eiland terugtrokken na verlies van de burgeroorlog tegen de communisten.
Politiek is Taiwan sinds de jaren tachtig getransformeerd in een levendige democratie met meerdere partijen. De twee grootste actoren nu zijn de nationalistische Kuomintang (KMT), die een vriendelijker houding richting Beijing heeft, en de Democratische Progressieve Partij (DPP), die sterker inzet op afstand tot China. Er speelt daarbij een generatiekloof: jongere kiezers voelen zich vaker Taiwanees en zijn minder gehecht aan banden met het vasteland, terwijl ouderen soms nauwere familie- en economische relaties met China hebben.
Onder president Xi Jinping is het herstel van Taiwan voor Peking een politieke prioriteit; volgens experts is het terughalen van het eiland “een heilige belofte” van Xi. Analisten wijzen erop dat China handels-, toerisme- en visa-instrumenten inzet zodra de spanningen oplopen. Een belangrijk mogelijk tijdspad in Chinese plannen is 2027, het honderdjarig bestaan van het Volksleger, dat als motivatie wordt gezien om dan topsterkte te bereiken.
De VS speelt een dubbelrol. Economisch en militair ondersteunt Amerika Taiwan — met grote wapendeals goedgekeurd door het Congres in december en januari — maar president Donald Trump heeft de grootste voorgestelde wapenlevering (ter waarde van miljarden) herhaaldelijk uitgesteld. Trump liet blijken de deal te zien als onderhandelingstactiek tegenover zowel China als Taiwan zelf; dit uitstel viel kort na zijn recente bezoek aan Xi. Daarmee keert hij terug naar een beleid van strategische ambiguïteit: publiekelijk geen uitgesproken garanties geven, maar toch materiële steun beschikbaar houden. Dat staat in contrast met uitspraken onder president Biden, die twee keer expliciet suggereerde dat Amerikaanse ingrijpen mogelijk zou zijn bij een Chinese aanval.
Economisch heeft Taiwan een cruciale positie in de wereld: het eiland is koploper in de productie van geavanceerde computerchips, met bedrijven als TSMC die rond 70 procent van de mondiale markt bedienen. Een militair conflict zou niet alleen Taiwan schaden maar ook grote verstoringen in de mondiale technologie- en consumentengoederenketens veroorzaken. Die economische verwevenheid — grote Amerikaanse investeringen van bedrijven als Google, Microsoft en Nvidia — is ook een factor die sommige waarnemers redenen geeft om een directe militaire confrontatie minder waarschijnlijk te achten.
Toch blijft Taiwan redelijk op zichzelf aangewezen: het heeft nooit formeel onafhankelijkheid uitgeroepen en is politiek verdeeld binnenlands. China importeert veel technologie uit Taiwan en ziet het eiland als onderdeel van zijn achtertuin; de VS ziet Taiwan deels als een instrument in de bredere strategische concurrentie met Beijing. Voor nu is de belangrijkste bescherming van Taiwan zijn sterke, innovatieve economie en de geopolitieke ambiguïteit waarbij Washington steun biedt zonder volledige expliciete veiligheidsgaranties. Daarmee blijft de situatie kwetsbaar en gebroken lijnen tussen handel, politiek en militaire dreiging bepalen de toekomst van het eiland.