NU+ | Trump opent weer aanval op bondgenoot: 'Europa moet nu een lijn trekken'
In dit artikel:
De Amerikaanse president Donald Trump heeft de betrekkingen met de Europese Unie verder onder druk gezet door importheffingen aan te kondigen gericht op meerdere NAVO-partners die betrokken zijn bij voorbereidingen voor een militaire oefening op Groenland. Het besluit, bekendgemaakt zaterdag, is bedoeld om druk uit te oefenen om Groenland te doen verkopen aan de Verenigde Staten; Denemarken en Groenland hebben dat aanbod al resoluut afgewezen.
De getroffen landen zijn onder meer Nederland, Denemarken, Noorwegen, Zweden, Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Finland. Europese leiders reageerden verontwaardigd: demissionair minister van Buitenlandse Zaken David van Weel noemde Trumps stap "chantage", terwijl EU-voorzitter Ursula von der Leyen waarschuwde voor een verslechterende spiraal in de relatie met de VS.
Analisten waarschuwen voor de ernst en de strategische aard van de maatregel. Andrew Gawthorpe noemt het ongekend dat een NAVO-lid zijn economische macht inzet om een ander NAVO-land onder druk te zetten om grondgebied af te staan. Importheffingen zijn volgens experts voor Trump een relatief veilige manier om druk te zetten zonder direct geweld te gebruiken, maar ze kunnen een kettingreactie veroorzaken: de EU kan reageren met tegenmaatregelen, en verdere escalatie blijft een reëel risico. Annette Freyberg-Inan benadrukt dat de stappen op korte termijn economische pijn veroorzaken — zowel voor Europa als voor de VS — en dat blijven toegeven geen houdbare optie is.
Strategisch speelt eveneens dat Trump verdeeldheid binnen Europa kan uitbuiten. Sommige Oost-Europese landen leunen zwaar op Amerikaanse veiligheidsgaranties en kunnen terughoudend zijn in solidariteit rond Groenland, wat Washington de mogelijkheid geeft om sancties selectief toe te passen. Tegelijkertijd kan externe druk de Europese samenhang ook versterken: het beeld van dreigingen niet alleen vanuit het oosten maar ook vanuit het westen kan leiden tot meer samenwerking binnen de EU.
Politieke en juridische onzekerheden beperken Trumps manoeuvre. In de VS loopt een rechtszaak over de grondwettelijkheid van zijn tarievenbeleid, en binnen zijn eigen partij groeit kritische geluiden. Op diplomatiek niveau komen de ambassadeurs van EU-lidstaten zondag bijeen om een reactie voor te bereiden. Experts pleiten voor een dubbele aanpak: op korte termijn niet toegeven om een principiële lijn te handhaven rond soevereiniteit en internationaal recht, en op lange termijn de strategische afhankelijkheid van de Verenigde Staten verkleinen — een traject dat tijd en offers vraagt.
De crisis heeft de EU-VS-verhoudingen zichtbaar beschadigd; herstel lijkt lastig zolang de Amerikaanse druk op Groenland onverminderd blijft.