Trump wordt zenuwachtig, Amerikanen balen van nieuwste oorlog
In dit artikel:
De door de VS en Israël opgestarte confrontatie met Iran ontwikkelt zich tot een politieke en economische kopzorg voor president Trump en zijn bondgenoten. Wat aanvankelijk als een snelle, gecontroleerde campagne leek, sleept zich voort: Iran slaat terug en houdt de regio gespannen, terwijl in de VS en elders de publieke steun voor het militair optreden afneemt en de huishoudelijke lasten stijgen.
In de VS groeit onvrede onder kiezers over de oorlog; dit kan Trump in 2026 politieke schade opleveren nu veel zetels in het Congres op het spel staan. Interne spanningen binnen de regering en opmerkingen van hoge functionarissen — onder meer dat de VS in een aanval zou hebben meegedaan die Israël al had gepland — hebben het draagvlak niet versterkt. Trump zoekt naarstig naar verantwoordelijken en suggereert dat adviseurs hem verkeerd hebben geïnformeerd, terwijl hij bleef volhouden dat hij de oorlog kan beëindigen "wanneer hij dat wil". De praktijk leert echter dat het eind van het geweld niet aan één speler is.
Militair reageert Iran met aanvallen op scheepvaart en infrastructuur; er zijn meldingen van twee tot ontploffing gebrachte olietankers en herhaalde acties tegen scheepvaart in de Straat van Hormuz. De Amerikaanse krijgsmacht lijkt niet in staat deze aanvallen consequent te voorkomen. Ook worden luchtaanvallen gemeld op doelen in en rond Iran, en in Libanon vielen bij aanvallen op vluchtelingenkampen doden.
De economische effecten zijn groot en wereldwijd voelbaar. Het Internationaal Energieagentschap (IEA) waarschuwt voor de grootste verstoring van de oliemarkt ooit: de productie daalt deze maand met miljoenen vaten per dag door afgesloten transitroutes en coördinatieproblemen bij producenten in de Golf. Hierdoor stijgen olieprijzen, vluchten worden aangepast en er ontstaat onzekerheid die ook de vraag naar olie drukt. Aardolie is een belangrijke grondstof voor kunstmest, waardoor hogere energie- en brandstofkosten door kunnen slaan op voedselprijzen en landbouwproductie.
Europese havens en logistieke ketens merken de pijn: in Rotterdam kampt logistiek bedrijf Neele-Vat met stremmingen doordat schepen om moeten varen en goederenstromen vastlopen; extra omwegen en opslagverplichtingen drukken de kosten voor exporteurs. Ook toeristische bestemmingen in het Middellandse Zeegebied zijn minder aantrekkelijk geworden voor Nederlandse vakantiegangers.
Politiek profiteren sommige leiders: Israëlische premier Netanyahu lijkt steun te oogsten in binnenlandse peilingen, wat zijn positie in een mogelijk verkiezingsjaar versterkt en kan helpen juridische problemen te vertragen. Tegelijk raken Europese bondgenoten — zoals de Italiaanse premier Meloni — geïrriteerd omdat zij vooraf niet werden ingelicht over bombardementen, wat binnenlandse politieke risico’s vergroot, bijvoorbeeld rond een naderend referendum over de rechterlijke macht.
Samenvattend: de oorlog heeft zich ontaard in een langdurig, ingewikkeld conflict met directe militaire tegenacties, serieuze economische schokken via olie- en logistieke markten, stijgende kosten voor consumenten en beleidsmatige en electorale gevolgen voor leiders aan beide zijden. De uitkomst blijft onzeker en hangt af van diplomatieke manoeuvres, militaire ontwikkelingen en de mate waarin sancties en marktschokken zich voortzetten.