Trump wil iets heel anders met Gaza dan Netanyahu. Of is dat maar schijn?

In dit artikel:

De Amerikaanse onderhandelaar Jared Kushner reist maandag naar Israël voor overleg met premier Benjamin Netanyahu, nadat hij zondag in Egypte met Hamas sprak. Zijn bezoek vindt plaats tegen de achtergrond van een ogenschijnlijk conflict tussen de Amerikaanse Gaza-aanpak en die van Israël. President Donald Trump wil dat Israël zich uit Gaza terugtrekt in ruil voor de ontwapening van Hamas en andere Palestijnse gewapende groepen. Netanyahu wil juist een blijvende Israëlische aanwezigheid. Israël bouwt in Gaza onder meer een aarden wal en militaire bases, terwijl politici spreken over nieuwe nederzettingen.

Volgens het artikel heeft Israël de twintig punten van Trumps Vredesplan de afgelopen maanden grotendeels tegengewerkt. Hulpgoederen worden beperkt toegelaten, de grenzen blijven vrijwel gesloten en de voorgestelde Palestijnse overgangsregering mag Gaza niet binnen. Ook wordt de wederopbouw niet uitgevoerd zoals Trump beloofde: Israël heeft volgens het artikel sinds het formele staakt-het-vuren zeker 1.200 Palestijnen gedood en duizenden huizen gesloopt.

Critici vragen zich daarom af of Washington en Israël werkelijk tegenover elkaar staan. Onderzoeker Yehuda Shaul van de Israëlische denktank Ofek zegt dat de regering-Trump Israël niet aanspreekt op schendingen van het plan. Daardoor kan Israël volgens hem een nieuwe werkelijkheid creëren door Palestijnen uit Gaza te verdrijven en een permanente Israëlische aanwezigheid op te bouwen. Het plan wordt door tegenstanders bovendien als neokoloniaal gezien, omdat buitenlandse machthebbers over Gaza beslissen zonder de bevolking erbij te betrekken.

Analist Muhammad Shehada van de European Council on Foreign Relations wijst op het project ‘New Rafah’, een kamp dat moet verrijzen op de ruïnes van Rafah. Volgens hem is dit geen Amerikaanse concessie aan Israël, maar een oorspronkelijk Israëlisch plan dat Netanyahu nu als tegemoetkoming aan Trump presenteert. De initiatiefnemers waren ook betrokken bij de omstreden Gaza Humanitarian Foundation, waarbij volgens het artikel meer dan 850 Palestijnen bij hulppunten werden doodgeschoten.

Ook de beloofde Palestijnse staat en de ontwapening van Hamas kunnen volgens de geïnterviewde analisten Israëls belangen dienen. Trump koppelt Palestijnse zelfbeschikking aan hervormingen van de Palestijnse Autoriteit, zonder duidelijke criteria te geven. Israël kan daardoor zelf bepalen wanneer aan de voorwaarden is voldaan. Tegelijkertijd hoeft het zich volgens Trumps plan pas volledig terug te trekken nadat Hamas is ontwapend. Dat biedt Netanyahu ruimte om de terugtrekking steeds uit te stellen zolang ergens een gewapende militant actief is.

Netanyahu heeft inmiddels beperkte concessies gedaan, zoals het toelaten van een internationale vredesmacht en de belofte alleen nog bij directe bedreigingen te bombarderen. Tegelijk staat hij onder druk van extreemrechtse coalitiepartners. De Vredesraad wil de komende zes maanden tientallen bouwprojecten starten, waaronder ziekenhuizen, ‘humanitaire kampen’ en een Gaza Tech Park. De centrale conclusie van het artikel is dat de Amerikaanse en Israëlische plannen minder tegenstrijdig zijn dan ze lijken: de toekomst van Gaza wordt in beide gevallen niet door de inwoners zelf bepaald.