Trump wil Europese landen dwingen meer te betalen voor medicijnen

In dit artikel:

Donald Trump wil de hoge medicijnprijzen in de Verenigde Staten verlagen door Europese landen meer te laten betalen voor merkmedicijnen. Zijn zogenoemde Most Favored Nation-beleid (MFN) moet voorkomen dat Amerikaanse patiënten een onevenredig groot deel van de wereldwijde farmaceutische rekening dragen. Volgens Trump profiteren Europese zorgstelsels van Amerikaanse investeringen in geneesmiddeleninnovatie zonder daar genoeg aan bij te dragen.

Het beleid verplicht farmaceutische bedrijven in de VS hun prijzen te baseren op die in vergelijkbaar welvarende landen, waaronder Nederland, en zet hen daarnaast onder druk om meer productie naar Amerika te verplaatsen. Farmaceuten zouden lagere Amerikaanse opbrengsten moeten compenseren met hogere prijzen in Europa. Volgens marktkenner Neil Grubert is het beleid echter moeilijk uitvoerbaar en problematisch voor overheden, bedrijven en patiënten.

Gezondheidseconoom Matthijs Versteegh noemt MFN een “gedrocht”. Europese landen zullen volgens hem waarschijnlijk niet zomaar veel meer betalen. Daardoor kunnen fabrikanten de introductie van nieuwe medicijnen uitstellen of Europese markten mijden, terwijl Amerikaanse patiënten mogelijk nog steeds te veel betalen. Ook betwijfelt hij de aanname dat hoge geneesmiddelenprijzen noodzakelijk zijn voor innovatie: farmaceutische bedrijven investeren gemiddeld slechts ongeveer een kwart van hun inkomsten in onderzoek, bovendien niet altijd in behandelingen waaraan de samenleving de meeste behoefte heeft.

Trump gebruikt ondertussen handelstarieven om bondgenoten onder druk te zetten. Het Verenigd Koninkrijk besloot de uitgaven aan merkmedicijnen over tien jaar te verdubbelen. Gezondheidseconomen waarschuwen dat dit bijna 230.000 vermijdbare sterfgevallen kan veroorzaken, doordat andere zorgbudgetten worden verdrongen. Duitsland wordt door de Amerikaanse handelsautoriteit onderzocht vanwege vermeende onderbetaling van farmaceutische producten. Europese landen zijn vooralsnog niet massaal gezwicht.

De farmaceutische lobby bekritiseert de Nederlandse onderhandelingen over prijzen en toegang tot nieuwe middelen, maar volgens cijfers uit 36 landen behoort Nederland niet tot de Europese achterblijvers. De toegang ligt vaak boven het gemiddelde; vooral bij kankermedicijnen en middelen tegen zeldzame aandoeningen lopen wachttijden wel op. Versteegh wijst erop dat veel nieuwe medicijnen bovendien slechts beperkte gezondheidswinst opleveren.

Ook de industrie vreest onbedoelde gevolgen van MFN. De Nederlandse brancheorganisatie VIG zegt dat bedrijven bespreken of en wanneer zij producten nog in Europa lanceren. Bij Tiofarma in Oud-Beijerland leidde het beleid al tot verlies van vrijwel de volledige Amerikaanse export voor een opdrachtgever. De fabriek moest de productie van een medicijn vrijwel direct staken; ongeveer tachtig medewerkers, een vijfde van het personeel, werkten eraan. De opdrachtgever vreesde Amerikaanse strafheffingen en wilde het politieke risico vermijden.