Trump wil de oorlogen beëindigen, Netanyahu heeft ze nodig om aan de macht te blijven

In dit artikel:

Volgens de auteur zijn Donald Trump en Benjamin Netanyahu, ooit gepresenteerd als hechte bondgenoten, steeds verder uit elkaar gedreven. Hun botsingen over Gaza, Iran, Libanon en Syrië zouden het Midden-Oosten naast de bestaande oorlogen met een extra conflict tussen de Amerikaanse president en de Israëlische premier hebben opgezadeld.

Trump steunde Netanyahu aanvankelijk vergaand. Tijdens zijn eerste termijn erkende hij Jeruzalem als hoofdstad van Israël, verplaatste hij de Amerikaanse ambassade daarheen, erkende hij de Israëlische controle over de Golanhoogten en hielp hij de Abraham-akkoorden met Arabische landen tot stand te brengen. Netanyahu leek daardoor grote invloed op het Amerikaanse Midden-Oostenbeleid te hebben. Die relatie verslechterde echter tijdens Trumps tweede termijn.

De oorlog in Gaza past volgens de auteur niet bij Trumps binnenlandse politieke belangen. Zijn voorstel om Gaza tot een soort ‘Riviera’ om te vormen kreeg aanvankelijk steun van Netanyahu, maar de verwoesting ging door. Trump probeerde later een wapenstilstands- en vredesplan door te drukken, zonder dat er duurzame vrede kwam. Israëlische offensieven in Zuid-Libanon en Zuid-Syrië en de uitbreiding van het geweld op de Westelijke Jordaanoever vergrootten de spanningen verder.

Een belangrijk breekpunt was Israëls aanval op Beiroet, die Trumps onderhandelingen over een bestand met Libanon en Iran bemoeilijkte. Ook de gezamenlijke Amerikaans-Israëlische aanval op Iran leidde tot frustratie. De auteur stelt dat Trump zich door Netanyahu in een oorlog liet trekken die het Iraanse regime niet ten val bracht, de olieprijzen opdreef en in de Verenigde Staten weinig steun geniet. Trumps wisselende beleid tegenover Iran heeft bovendien zijn geloofwaardigheid aangetast. Omdat de Republikeinen bij de tussentijdse verkiezingen van 3 november dreigen te verliezen, wil Trump volgens de auteur juist uit de oorlog ontsnappen.

Netanyahu heeft met de Israëlische verkiezingen van 27 oktober een tegengesteld belang. Hij streeft naar een zevende ambtstermijn, maar zijn positie is verzwakt door onder meer de veiligheidsmislukking rond de Hamas-aanval van 7 oktober, zijn weigering om een onafhankelijk onderzoek in te stellen en zijn gebrek aan een duidelijke strategie voor de gijzelaars en het einde van de oorlog. Ook zijn aanvallen op de rechterlijke macht, zijn houding tegenover de pers en verdenkingen van corruptie kosten hem steun. Het geweld in Gaza, de Westelijke Jordaanoever en Libanon wordt hem volgens de auteur echter nauwelijks aangerekend door de rechts-nationalistische meerderheid in Israël.

Om kiezers terug te winnen, presenteert Netanyahu zich opnieuw als de enige leider die Israël veiligheid kan bieden. Hij kiest daarbij voor het vernietigen van vijanden in plaats van onderhandelingen of een oplossing van de onderliggende conflicten. Daarom zou hij Trumps pogingen om oorlogen te beëindigen saboteren. Netanyahu verwerpt onder meer Trumps plannen voor de ontwapening van Hamas en de terugtrekking van Israëlische troepen. De gesprekken over Hezbollah worden volgens de auteur evenmin serieus, omdat Hezbollah niet aan tafel zit en Israël een langdurige bezetting van Zuid-Libanon openhoudt.

Trump en Netanyahu willen allebei de verkiezingen winnen, maar gebruiken daarvoor tegengestelde strategieën: Trump heeft vrede of ten minste beëindiging van de oorlogen nodig, terwijl Netanyahu volgens de auteur juist afhankelijk is van voortdurende militaire escalatie om zijn coalitie en zijn positie te behouden. Hun onderlinge irritatie is inmiddels publiek zichtbaar. Trump en vicepresident J.D. Vance hebben Netanyahu berispt, terwijl Netanyahu op zijn beurt een door Trump verachte politicus naar voren schoof. Ook de populariteit van Trump in Israël is sterk gedaald.

Internationaal zouden beide leiders hun invloed hebben verspeeld. Trumps wisselende Iranbeleid heeft bondgenoten aan het twijfelen gebracht, terwijl Netanyahu door zijn militaire optreden steun verloor in de Verenigde Staten, ook onder veel Amerikaanse Joden en binnen de Democratische Partij. De auteur wijst ten slotte op een nieuw defensiepact tussen Turkije, Saudi-Arabië en Pakistan als mogelijke bedreiging voor de regionale machtspositie van Israël en de VS. Volgens hem is vrede tussen Israël en de Palestijnen de enige menswaardige uitweg, maar is die in het huidige politieke klimaat nauwelijks haalbaar.