Trump trekt macht over de wetenschap naar zich toe

maandag, 8 juni 2026 (15:26) - NRC Handelsblad

In dit artikel:

Amerikaanse wetenschappers reageren verontwaardigd op een concept-richtlijn van het Witte Huis (OMB) die federale onderzoeksfinanciering voortaan eerst door politiek benoemde functionarissen wil laten toetsen. Het 412 pagina’s tellende document, onderdeel van Trumps eerdere decreten dit jaar en een augustus-besluit om ambtenaren meer controle te geven, verlangt dat subsidievoorstellen aansluiten bij het regeringsbeleid en het ‚nationaal belang’. Traditionele beoordeling door vakgenoten (peer review) wordt in het nieuwe systeem teruggedrongen en niet langer als bindend gezien.

Het voorstel gaat nu 45 dagen in consultatie en roept felle kritiek op: de AAAS noemt het een „schaamteloze machtsgreep”, actiegroepen waarschuwen voor een existentiële bedreiging van onafhankelijke wetenschap, en het tijdschrift Science spoort onderzoekers aan te protesteren en zich juridisch voor te bereiden. De OMB verdedigt de maatregel als meer „transparantie” en zegt de financiering te onttrekken aan een vermeende „radicaal-linkse” agenda.

Ruim 3.500 reacties op de richtlijn zijn tot nu toe binnengekomen, merendeels negatief; enkele wetenschappers zien beperkte positieve effecten omdat sommige vergoedingen blijven bestaan. Critici wijzen erop dat dit beleid past in Project 2025, de conservatieve blauwdruk van The Heritage Foundation, en hopen dat het Congres bij overweldigende tegenstand ingrijpt.