Trump snoeit diep in overheidsuitgaven, zelfs zijn eigen achterban blijft niet gespaard

In dit artikel:

De Amerikaanse president Donald Trump presenteert een scherp bezuinigingsplan van 163 miljard dollar op de federale overheid, waarbij vooral klimaat, onderwijs, gezondheidszorg en huisvesting zwaar worden getroffen, terwijl defensie en grensbewaking juist extra middelen krijgen. Dit voorstel, onderdeel van zijn openingsbod aan het Republikeins gecontroleerde Congres, impliceert een verlaging van bijna alle federale programma’s met ongeveer 10 procent, behalve defensie en sociale zekerheidsprogramma’s zoals Medicare en Social Security, die grotendeels gespaard blijven.

Volgens Amerika-expert Willem Post van Instituut Clingendael is dit niet per ongeluk, maar een bewuste politieke strategie van Trump. Hij kiest ervoor om juist kleine, maar essentiële hulpprogramma’s te schrappen, waaronder huursubsidies, energiehulp, voedselondersteuning voor kinderen en opvang voor daklozen en mensen met een beperking. Deze maatregelen zouden de samenleving terugwerpen naar een tijd vóór de sociale vangnetten van de jaren zestig. Trumps adviseur Russell Vought omschrijft het als een poging om “de bureaucratie te temmen”. Ook bedrijven zoals SpaceX profiteren, mede dankzij aanbevelingen vanuit het nieuwe Department of Government Efficiency, een initiatief van Trump.

De bezuinigingen raken vooral werkende Amerikanen met lage inkomens, een belangrijk deel van Trumps achterban, hoewel de allerarmsten relatief weinig worden getroffen omdat zij vaak principieel geen federale hulp accepteren. Post vermoedt dat de bezuinigingen vooral bedoeld zijn om ruimte te creëren voor belastingverlagingen die de lagere middenklasse, een kern van Trumps MAGA-stemmers, ten goede moeten komen. Om de populaire socialezekerheidsprogramma’s te sparen, snijdt Trump daarom in sectoren die hij als elitair beschouwt, zoals kunst, wetenschap, milieu en onderwijs.

Het plan stuit op felle kritiek. Democratische senatoren spreken van een aanval op de armen en een “verraad aan de werkende Amerikaan”. Zelfs binnen Trumps partij klinkt voorzichtig protest, al is er vooralsnog partijdiscipline. Formeel beslist het Congres over de begroting, niet de president, maar Trump probeert via presidentiële decreten het proces te omzeilen, wat in zijn vorige termijn al zichtbaar was.

De discussie rond dit omvangrijke budget zal onvermijdelijk leiden tot langdurig politiek en juridisch strijd, vooral omdat Trumps team de wet die hem aan begrotingsrichtlijnen van het Congres bindt ongrondwettelijk noemt. Het voorstel maakt deel uit van Project 2025, waarin wordt gestreefd naar een kleinere overheid, meer ruimte voor het bedrijfsleven en belastingverlagingen voor hogere inkomens. De uiteindelijke uitkomst is onzeker en zal afhangen van de mate waarin het Congres bereid is akkoord te gaan, vooral zodra de gevolgen merkbaar worden binnen kiesdistricten van Republikeinse senatoren.