Trump sneert weer naar 'laffe' Navo-partners, Europese kritiek op Mark Rutte zwelt aan
In dit artikel:
Na opnieuw een turbulente week groeit in Europa de kritiek op Mark Rutte vanwege zijn manier van leidinggeven als NAVO-secretaris-generaal. Rutte koos herhaaldelijk voor openlijke lof en toenadering tot president Trump na de aanvallen op Iran, waarmee hij probeerde de Verenigde Staten aan boord te houden. Die strategie leverde kortetermijnsuccessen op — hogere Europese defensiebudgetten tijdens de NAVO-top in Den Haag en het afwenden van een breuk tijdens de Groenlandcrisis — maar werkt nu minder goed nu Trump wisselvallig blijft en publieke aanvallen op bondgenoten niet schuwt.
In Brussel en het Europees Parlement klinkt steeds meer ongemak. Diverse politici zeggen begrip te hebben voor de lastige positie van Rutte, maar vinden zijn publieke vleierij problematisch. GroenLinks-Europarlementariër Bas Eickhout stelt dat Rutte “bijna gezien wordt als een woordvoerder van Trump”, en Deense liberaal Stine Bosse benadrukt dat men zijn inzet waardeert maar zich afvraagt waarom hij de Amerikaanse president zo vaak publiekelijk prijst. Diplomatiek expert Robert van de Roer vat de situatie scherp samen: “Hij zit echt klem.” Rutte zit volgens critici gevangen tussen de noodzaak om Amerika betrokken te houden en het risico dat Europa zijn eigen autonomie en trots verliest.
Rutte verdedigt zijn aanpak met het argument dat openlijke confrontatie met Trump te riskant is: het kan leiden tot een crisis binnen de NAVO of zelfs tot een Amerikaanse terugtrekking, iets waar Europa militair nog niet zelfstandig op voorbereid is. Binnen de NAVO wordt zijn stijl vaak gezien als verstandig realpolitik: Europees leiderschap kan achter de schermen invloed uitoefenen dankzij de persoonlijke band die Rutte met Trump heeft opgebouwd. Voor sommige Europese regeringsleiders biedt dat bovendien politieke ruimte om zich op afstand van Washington te profileren.
Toch lijkt de techniek van voortdurende vleierij zijn houdbaarheid te verliezen. De recente Amerikaanse aanvallen en Trumps publieke kritiek op NAVO-bondgenoten (waarmee hij hun inzet in kwestie stelde) laten zien dat bewondering de president niet weerhoudt van chantage of provocatie. Critici vinden dat Rutte met zijn optreden de Europese zelfwaardering ondermijnt en oproepen tot een duidelijke, geloofwaardige communicatie naar de Europese bevolking: leg uit waarom bepaalde keuzes worden gemaakt en toon meer begrip voor Europese bezorgdheid.
Aanbevelingen van deskundigen zijn concreet: minder luidruchtig prijzen, meer stilte als diplomatisch instrument en intensiever achter-de-schermen gesprek met redelijke actoren in Washington. Rutte zelf zette deze week opnieuw een gezamenlijke missie voor de Straat van Hormuz in elkaar, maar de vraag blijft of zijn benadering op langere termijn het Europese vertrouwen en de NAVO-solidariteit zal behouden.