Trump probeert de heethoofden in het Midden-Oosten onder controle te krijgen, met wisselend succes
In dit artikel:
De afgelopen dagen is het Midden-Oosten in een nieuwe cyclus van vergelding terechtgekomen: Hezbollah lanceerde drones op Israël, Israël bombardeerde delen van Beiroet, Iran vuurde raketten op Israël af en Israël schijnt vervolgens ook doelwitten in Iran, onder meer petrochemische installaties, te hebben geraakt. Het geweld leidde tot explosies in zowel Beiroet als Teheran en tot sirenes in Israël; ook de Houthi’s in Jemen mengden zich met dreigementen richting Israëlische schepen.
President Donald Trump heeft de-escalatie gepoogd omdat hij bezorgd is over de gevolgen van stijgende olieprijzen en omdat hij hoopt een deal met Iran te sluiten. Zijn invloed bleek echter beperkt: vorige week kon hij via een telefoontje nog een Israëlische aanval op Beiroet voorkomen, maar zes dagen later voerde premier Benjamin Netanyahu die aanval alsnog uit. Na de Iraanse raketaanvallen riep Trump Israël op af te zien van vergelding, maar ook daar ging Netanyahu tegenin. Trump stelde verder dat Israël uiteindelijk elke afspraak die de VS met Iran maakt zal moeten aanvaarden, maar veel regionale actoren lijken weinig belang te hebben bij een wapenstilstand.
Binnen Israël is er brede steun voor harde maatregelen. Extreem-rechtse minister Itamar Ben‑Gvir riep openlijk op tot zware tegenactie tegen Iran, en ook politici uit de oppositie, zoals Naftali Bennett, benadrukken dat een krachtige reactie essentieel zou zijn voor de soevereiniteit en veiligheid van de staat Israël. Tegelijkertijd is bekend dat Netanyahu sceptisch staat tegenover Amerikaanse pogingen tot een diplomatieke regeling met Teheran en de voorkeur geeft aan militaire oplossingen.
Hezbollah in Libanon weigert een terugtrekking uit Zuid‑Libanon die onlangs tussen Israël en Libanon werd afgesproken; leider Naim Qassem zag zo’n evacuatie als overgave. De groepering, deels gefinancierd en bewapend door Iran, beschouwt het bestrijden van Israëlische troepen als haar bestaansreden, terwijl Israël de permanente aanwezigheid in het zuiden ziet als noodzakelijke buffer. Hezbollah’s door Iran gesponsorde drones hebben de afgelopen maanden dodelijke slachtoffers gemaakt in Israël (onder meer 24 soldaten en drie burgers), wat bijdraagt aan de Israëlische poging om de dreiging te neutraliseren — een streven dat tot nu toe niet volledig lukt omdat Israël moeite heeft met de relatief simpele maar effectieve drones.
Iran waarschuwde dat het een Israëlische aanval op Beiroet zou beantwoorden, en dat is gebeurd: de Iraanse strikes waren de eerste op Israël sinds het staakt‑het‑vuren van 8 april dat onder meer met Amerikaanse tussenkomst tot stand kwam. Op maandag kondigden zowel Iran als Israël een voorlopig einde aan de vijandelijkheden aan, maar alleen onder voorwaarde dat de ander zich ook zou inhouden. Wantrouwen en tegenstrijdige belangen blijven groot, terwijl politieke druk in Washington — onder meer vanwege economische zorgen en binnenlandse agenda’s zoals het naderende WK — de situatie extra gespannen maakt.