Trump past militaire oefening met Zuid-Korea aan om Noord-Koreaanse leider te paaien: wat zijn de gevolgen?

In dit artikel:

De Verenigde Staten en Zuid-Korea schalen hun jaarlijkse militaire oefening Ulchi Freedom Shield (UFS) op het laatste moment af. De Amerikaanse president Donald Trump wil daarmee Noord-Korea en leider Kim Jong-un bewegen tot een nieuwe dialoog, mogelijk met een topontmoeting als doel.

Aan UFS doen ongeveer 18.000 Zuid-Koreaanse militairen en een onbekend aantal Amerikaanse troepen mee. De oefening vindt plaats tegen de achtergrond van de formeel nog altijd bestaande oorlogstoestand tussen Noord- en Zuid-Korea; sinds 1953 geldt alleen een wapenstilstand. Dit jaar lag de nadruk op het bestrijden van drones en cyberaanvallen. Noord-Korea heeft zijn militaire mogelijkheden uitgebreid door de samenwerking met Rusland, onder meer via de inzet van Noord-Koreaanse wapens en manschappen in de oorlog tegen Oekraïne.

Trump ontmoette Kim tijdens zijn eerste ambtstermijn drie keer, maar die gesprekken leidden niet tot de ontmanteling van het Noord-Koreaanse kernwapenprogramma. Volgens de berichtgeving beschikt Pyongyang inmiddels over ongeveer vijftig kernkoppen. Trump verdedigde de aanpassing van de oefening als een poging om geen vijandig signaal af te geven aan Noord-Korea, dat zich volgens hem respectvol heeft opgesteld. De Amerikaanse president zoekt bovendien naar een buitenlands succes, nu zijn beleid in het Midden-Oosten problemen kent en zijn beloofde vredesakkoord tussen Rusland en Oekraïne uitblijft.

De praktische gevolgen van het besluit waren aanvankelijk onduidelijk. In 2018 werden gezamenlijke oefeningen tijdelijk geschrapt om diplomatie met Kim mogelijk te maken; na Trumps vertrek uit het Witte Huis werden ze hervat. Met de nieuwe ingreep zet Trump bovendien druk op de Zuid-Koreaanse president Lee Jae-myung. Washington verwijt Seoul onder meer onvoldoende steun in het conflict met Iran en een trage uitvoering van toegezegde investeringen.

Lee heeft weinig ruimte om zich tegen de Amerikaanse beslissing te verzetten, omdat Zuid-Korea sterk afhankelijk is van Amerikaanse militaire bescherming. Hij sprak de hoop uit dat de aanpassing tot betekenisvolle gesprekken leidt. Tegelijkertijd is UFS dit jaar juist van groot belang voor Seoul: de oefening moet testen of Zuid-Koreaanse troepen bij een conflict zelfstandig het militaire commando kunnen voeren. Het Pentagon besloot eerder dat Zuid-Korea meer verantwoordelijkheid voor zijn eigen verdediging moet nemen.

Kim zal vermoedelijk eerst afwachten tot de elfdaagse oefening is afgelopen. Daarna kan hij beoordelen of Trump bereid is tot verdere concessies, zoals het definitief beëindigen van gezamenlijke oefeningen of erkenning van Noord-Korea als kernmacht. De steun van Rusland en China geeft Kim ruimte om een Amerikaanse uitnodiging niet meteen te accepteren.

De koerswijziging baart ook andere Amerikaanse bondgenoten in Azië zorgen. Japan, de Filipijnen, Taiwan en Australië zien de Amerikaanse aandacht voor Azië opnieuw naar de achtergrond verdwijnen door ontwikkelingen in het Midden-Oosten. Dat gevoel wordt versterkt doordat het enige nog actieve Amerikaanse vliegdekschip in Azië naar de Straat van Hormuz is vertrokken. Regionale regeringen kunnen daardoor gaan twijfelen aan de Amerikaanse veiligheidsbelofte en sterker op hun eigen militaire capaciteit inzetten.