Trump heeft vrede nodig, Netanyahu juist niet

In dit artikel:

Het Midden-Oosten verkeert volgens Rutger van der Hoeven in een ‘uur van de wolven’: leiders handelen impulsief, agressief en zonder duidelijk langetermijnplan. Donald Trump voert een chaotische regionale politiek, met onder meer oorlog tegen Iran en zelfs een geopperde Amerikaanse annexatie van de Straat van Hormuz. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu behandelt wapenstilstanden als vrijblijvend en wees een Gaza-vredesplan af. Ook leiders in Iran en Saudi-Arabië treden volgens de auteur onvoorspelbaar en meedogenloos op. Daardoor zijn eerdere toekomstbeelden van regionale stabiliteit, ontspanning en economische samenwerking grotendeels verdwenen en zoeken landen nieuwe bondgenootschappen.

Tegelijkertijd is het geweld in de regio juist zeer planmatig. Architect en onderzoeker Eyal Weizman beschreef hoe Israëlische nederzettingen, wegen en veiligheidszones de Westelijke Jordaanoever ruimtelijk onder controle brengen. In zijn recente analyse van Gaza stelt hij dat de verwoesting daar straat voor straat en ziekenhuis voor ziekenhuis is ontworpen om Palestijns leven structureel te vernietigen. Ook de onderdrukking van protesten in Iran werd volgens Human Rights Watch gecoördineerd en grootschalig uitgevoerd. Politieke besluitvorming mag chaotisch lijken, de toepassing van geweld is dat vaak niet.

De auteur ziet de komende Amerikaanse en Israëlische verkiezingen als een mogelijke uitweg. Trumps oorlog tegen Iran en zijn Gaza-beleid zijn impopulair in de Verenigde Staten, waardoor hij mogelijk vóór de verkiezingen een vredesakkoord wil presenteren. Netanyahu heeft juist belang bij het uitblijven van vrede, omdat extreemrechts hem anders als zwak kan afschilderen. De uitkomst blijft onzeker, maar een vertrek van Netanyahu en Amerikaanse politieke druk op Trump zouden de macht van ‘sterke leiders’ kunnen beperken. Dat brengt niet direct vrede, maar kan wel kleine stappen richting meer structuur en verantwoording mogelijk maken.