Trump had de ontmanteling van meetstations aangekondigd, maar vijf landen, waaronder Nederland, gaan twee stations redden

In dit artikel:

Een klein deel van een omvangrijk netwerk van oceanografische instrumenten in de Atlantische Oceaan is voorlopig veiliggesteld, twee weken nadat president Trump had aangekondigd delen daarvan te willen ontmantelen. Internationaal samenwerkingsverband OSNAP (Overturning in the Subpolar North Atlantic), waaraan Nederland via het NIOZ deelneemt, heeft twee van de vier meetboeien voor de Groenlandse kust “geleend” gekregen van het Amerikaanse Oceans Observatories Initiative. Daardoor blijven deze twee stations tot minstens 2028 in bedrijf.

De OSNAP-partners — Nederland, de Verenigde Staten, Canada, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland — hebben het tijdelijke behoud mogelijk gemaakt door Amerikaanse beheerinstellingen de verantwoordelijkheid voor die boeien te laten dragen tot 2028, aldus het Amerikaanse Woods Hole Oceanographic Institution. Twee andere boeien op ongeveer dezelfde locatie worden naar verwachting in 2027 ontmanteld maar blijven operationeel zolang de batterijen het toelaten. Drie aanvullende Amerikaanse locaties in de Stille en Atlantische Oceaan staan nog op de lijst om volledig te verdwijnen.

Als het weer het toestaat vertrekt woensdag een schip uit St. John’s (Canada) dat volgens het oorspronkelijke plan de twee boeien zou ophalen. In plaats daarvan zal het de meetdata uitlezen, batterijen en kabels vervangen, onderhoud plegen en de boeien weer uitzetten. Dat onderhoud wordt nu door de OSNAP-deelnemers georganiseerd om de continuïteit van de meetreeksen te waarborgen.

De Canadese financiering van het schip staat echter onder druk: Canada betaalt het vaartuig in ruil voor Amerikaanse bijdrage aan eigen kustinstrumenten, en door de Amerikaanse bezuinigingen is die ruil onzeker geworden. Canadese onderzoekers zoeken naar alternatieven; OSNAP heeft als reactie al een crisisoverleg belegd, meldt Brad de Young van Memorial University.

Wetenschappers benadrukken dat juist langdurige meetreeksen van cruciaal belang zijn voor het inzicht in de Atlantische oceaanstromingen, waaronder de invloedrijke warme golfstroom (AMOC). Deze observaties worden gebruikt om klimaatmodellen te kalibreren en te valideren. Volgens NIOZ-oceanograaf Femke de Jong zijn korte meetperiodes onvoldoende: natuurlijke variaties lopen vaak over perioden van tien tot vijftien jaar, waardoor continuïteit essentieel is om trends door klimaatverandering betrouwbaar vast te stellen.

Kort door de bocht: internationale samenwerking heeft tijdelijk twee sleutelstations gered, maar de toekomst van het bredere meetnet blijft onzeker zolang financiering en politieke steun ontbreken — een risico voor het vermogen om belangrijke klimaatprocessen en hun mogelijke grote gevolgen voor Europa goed te volgen.