Trump grijpt terug op 19de-eeuwse intimidatie: 'Misschien gaan we even langs in Cuba'
In dit artikel:
President Trump voert in recente confrontaties met Iran en Venezuela een moderne variant van de negentiende-eeuwse kanonneerbootpolitiek: maritieme druk, economische sancties en de dreiging van gerichte militaire acties om regimes tot toegevingen te dwingen zonder een volwaardige oorlog. In het geval van Iran heeft de Amerikaanse marine opdracht gekregen tot blokkades in de Perzische Golf; tankers die aan- of van Iran varen worden tegengehouden, kopers van Iraanse olie worden met sancties bedreigd en er wordt gesuggereerd dat ook grondacties (bijvoorbeeld het bezetten van olieterminals) of nieuwe zware luchtaanvallen tot de opties behoren. Tegelijkertijd blijft Washington bereid te onderhandelen als Iran zijn omstreden atoomprogramma beperkt; de regering noemt zich optimistisch over kansen op een akkoord, maar benadrukt dat niets definitief is zolang het Witte Huis dat niet bevestigt.
Met Venezuela volgde een vergelijkbare opbouw van druk in het Caribisch gebied: een versterkte Amerikaanse zeemacht, luchtaanvallen op veronderstelde drugssmokkelbootjes, een olieboycot en uiteindelijk een blokkade van tankers om het regime van Nicolás Maduro economisch uit te knijpen. Volgens het artikel hebben Amerikaanse commando’s Maduro begin dit jaar in Caracas gevangengenomen, waarna een snelle operatie volstond zonder uit te monden in grootschalige oorlogshandelingen. De opvolger, Delcy Rodríguez, kreeg van Trump expliciete waarschuwingen dat zij het Witte Huis moet gehoorzamen, anders volgt ingrijpen.
Cuba lijkt het volgende doelwit te worden. De Verenigde Staten hebben het eiland grotendeels afgesneden van Venezolaanse en Mexicaanse olieleveranties en dreigen met hoge handelstarieven richting landen die Cuba blijven bevoorraden. Hoewel een Russische tanker recent nog wat brandstof afleverde, handhaven de Amerikanen een maritieme blockade en besluiten per schip of doorgang wordt toegestaan. De economische druk draagt bij aan een verslechterende situatie op Cuba: langdurige stroomuitval, gesloten scholen, uitgestelde operaties in ziekenhuizen en afvalproblemen in de steden. Beide landen bevestigen dat er gesprekken lopen, maar inhoud en ernst van die onderhandelingen blijven onduidelijk; Trump heeft aangegeven mogelijk zijn aandacht op Cuba te richten zodra de kwestie met Iran is afgerond.
De krant plaatst Trumps beleid in historisch perspectief: kanonneerbootdiplomatie was vooral een instrument van Europese grootmachten en de VS in de 19e en begin 20e eeuw — denk aan Perry in Japan of Britse acties tijdens de Opiumoorlog — en ook Nederland gebruikte maritieme blokkades (Venezuela, 1908). Na de Tweede Wereldoorlog nam het gezag van internationale organisaties en het respect voor soevereiniteit toe, waardoor dit soort open machtsvertoon minder acceptabel werd. Toch is de tactiek nooit helemaal verdwenen: voorbeelden zijn de Amerikaanse blokkade tijdens de Cubacrisis van 1962, Israëlische maritieme afsnijding van Gaza en Chinees militair getoon richting Taiwan.
Wat nu opvalt, aldus het artikel, is dat het machtigste land ter wereld — met ongeëvenaarde vliegdekschipgroepen en moderne marines — zo openlijk terugvalt op deze oude methode. Die aanwezigheid alleen al vormt een sterke dreiging en maakt blokkades en maritieme intimidatie tot effectieve instrumenten van Amerikaanse buitenlandse politiek, met Cuba als mogelijk volgende casus zodra de confrontatie met Iran is afgerond.