Grillige Trump lijkt elke dag iets anders te denken over de oorlog in Iran
In dit artikel:
In een wisselvallige week deed president Donald Trump herhaaldelijk tegenstrijdige uitspraken over de confrontatie met Iran, met als centraal twistpunt de Straat van Hormuz — een vitale doorgang voor wereldwijde oliehandel die door blokkades de brandstofprijzen doet stijgen en binnenlandse kritiek op Trump aanwakkert. Op zaterdagavond 21 maart stelde hij een ultimatum: Iran moest binnen 48 uur de zeestraat openen, anders zouden de VS energie-infrastructuur aanvallen. Kort daarna wisselde hij koortsachtig van toon en tactiek.
Maandag stelde Trump dat de VS en Iran "diepe, gedetailleerde en constructieve" gesprekken hadden gevoerd en beval hij een tijdelijke opschorting van aanvallen op energie-installaties. Iran ontkende echter expliciet elk direct of indirect contact en verwierp het idee de Straat van Hormuz terug te openen zoals voor de oorlog. Trump beweerde desondanks dat er met een "gerespecteerde leider" uit Iran was gesproken, had twijfelachtige opmerkingen over de nieuwe ayatollah Mojtaba Khamenei en keerde in korte tijd tientallen keren van koers: van dreigingen tot optimisme over een mogelijke deal binnen dagen, en van roepen om regimeverandering tot het presenteren van een Amerikaans vijftienpuntenplan dat onder meer een verbod op nucleaire wapens zou bevatten en zelfs een gezamenlijke leiderschapsconstructie inhield.
Later in de week zei Trump dat Iran als gebaar tien schepen — merendeels olietankers — had aangeboden; tegelijk verklaarde hij dat Iran het Midden-Oosten wil domineren en dreigde hij van alle kanten. Het Witte Huis waarschuwde dat Trump harder zou toeslaan als Iran niet zou accepteren dat het verslagen is. Iran bleef echter ontkennen dat er gesprekken waren en noemde het Amerikaanse voorstel eenzijdig en oneerlijk, met eisen voor compensatie en herstelbetalingen. Amerikaanse functionarissen — waaronder gezant Steve Witkoff — omschreven het plan als een kader waar Iran belangstelling voor zou hebben; Teheran sprak van misleiding.
Tussen al deze wendingen viel Trump NAVO-landen en het Verenigd Koninkrijk aan omdat ze, naar zijn zeggen, onvoldoende steun boden; hij minimaliseerde buitenlandse vliegdekschepen en zei dat hij liever het woord "militaire operatie" gebruikt dan "oorlog", waarmee hij impliciet omzeilt dat een formele oorlogsverklaring Congresgoedkeuring vereist. Zijn uitspraken werden gekenmerkt door gebrek aan concrete onderbouwing en snelle herzieningen, wat de situationele helderheid verder ondermijnde.
Kortom: Trump probeerde via deadlines en voorstellen een doorbraak af te dwingen, maar zijn wisselende verklaringen en tegenstrijdige rapporten tussen Washington en Teheran houden de regio ongewis en vergroten de kans op escalatie.