"Transvet is de boosdoener, niet verzadigd vet"

In dit artikel:

De Limburgse huisarts Rob Elens heeft het 52 pagina’s tellende boek *Een andere kijk op cholesterol* gepubliceerd. Daarin zet hij vraagtekens bij de gangbare cholesterolhypothese, die stelt dat verzadigd vet het cholesterol verhoogt en een hoge cholesterolwaarde het risico op hart- en vaatziekten vergroot. Volgens Elens is die relatie minder eenduidig dan vaak wordt aangenomen.

Elens bespreekt de invloed van de Amerikaanse onderzoeker Ancel Keys, wiens studies vanaf de jaren vijftig de nadruk legden op verzadigd vet als oorzaak van hart- en vaatziekten. Volgens de huisarts werd daarbij onvoldoende rekening gehouden met andere veranderingen in het voedingspatroon, zoals de groeiende consumptie van snelle suikers, geraffineerde koolhydraten en industriële transvetten. De cholesterolhypothese droeg volgens hem bij aan de brede inzet van statines. Nadat de Nederlandse huisartsenrichtlijn in 2006 een LDL-streefwaarde van maximaal 2,5 mmol per liter adviseerde, kregen naar schatting twee tot drie miljoen Nederlanders het advies dagelijks statines te gebruiken.

In plaats van vooral naar het LDL-cholesterol te kijken, richt Elens zich op de verhouding tussen triglyceriden en HDL. Hij stelt dat kleine LDL-deeltjes gemakkelijker in de vaatwand kunnen blijven steken en dat hoge triglyceriden- en lage HDL-waarden daarop kunnen wijzen. Veel suiker en snelle koolhydraten zouden triglyceriden verhogen. Zijn voedingsadviezen zijn daarom: minder suiker en transvet, meer bewegen en meer omega-3-vetzuren uit bijvoorbeeld vette vis, lijnzaad en chiazaad.

Transvetten noemt Elens de belangrijkste boosdoeners. Deze industrieel geproduceerde vetten kunnen volgens hem het LDL verhogen, het HDL verlagen en ontstekingen in de vaatwand bevorderen. Hij pleit voor een wettelijk verbod voor de voedingsindustrie, naar voorbeeld van onder meer Denemarken. Hoewel de hoeveelheid transvet in Nederlandse producten de afgelopen jaren is afgenomen, kunnen consumenten volgens hem nog steeds ongemerkt kleine hoeveelheden binnenkrijgen via koek, snacks, gefrituurd eten en sommige margarines. Op etiketten staat transvet vaak vermeld als gedeeltelijk of volledig gehard plantaardig vet.

Elens benadrukt daarnaast het belang van onverzadigde vetten, zoals omega-3 en omega-9 uit vette vis, olijfolie en avocado. Het boek is het resultaat van tien jaar schrijven en schrappen. De huisarts noemt de uitgave een compact ‘huisartsenconsult in boekvorm’. Het boek verscheen in 2026 bij Pumbo, kost €17,95 en is verkrijgbaar via De Andere Krant.