Totale blindheid in Ter Apel: IND stopt met controle van mobieltjes van asielzoekers

In dit artikel:

De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) stopt per direct met het uitlezen van telefoons, laptops en tablets van nieuwe asielzoekers, zo bericht de krant. Volgens een intern rapport van de IND is er geen wettelijke basis om die digitale gegevensdragers te doorzoeken; dat betekent dat relevante veiligheidsinformatie in de voorfase van de procedure kan ontbreken. De maatregel treedt in werking terwijl het Europees Migratiepact op 12 juni wordt ingevoerd, maar een wijziging van de Nederlandse wetgeving die uitlezen mogelijk zou maken is er nog niet.

Instanties als het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) en de Dienst Terugkeer en Vertrek waarschuwen dat zij hierdoor straks met veel minder informatie zitten. Via telefoons en laptops kan de vreemdelingenpolitie bijvoorbeeld signalen vinden van wapenbezit, reisroutes, contacten met mensensmokkelaars of aanwijzingen over identiteit en afkomst. De Raad van State en de Inspectie Justitie en Veiligheid concludeerden eerder dat het verplichten of routinematig vragen om een telefoon mogelijk de grondrechten en privacy van asielzoekers schendt; op die juridische grond is het project stopgezet.

Politieke en veiligheidsfiguren reageren kritisch. De IND wijst naar het ontbreken van wetgeving; minister Bart van den Brink (CDA) wordt in het artikel bekritiseerd omdat hij de benodigde wetswijziging niet voor de inwerkingtreding van het EU-pact door de Kamer heeft gekregen. Politievakbond ACP en veiligheidsdeskundigen, waaronder oud-MIVD’er Ronald Sandee, noemen de maatregel riskant: het uitlezen van apparaten zou helpen verifiëren of informatie over herkomst klopt en kan eventuele banden met terroristische organisaties of criminele netwerken blootleggen. Sandee en anderen wijzen ook op een toename van asielzoekers uit specifieke brandhaarden — in het artikel wordt expliciet verwezen naar meer Palestijnse aanmeldingen — en waarschuwen voor de historische praktijk dat vijandige diensten kwaadwillenden via migratieroutes proberen binnen te brengen.

Het artikel stelt dat andere landen, zoals Duitsland en België, wel juridische kaders hebben voor dit soort controles en hekelt wat het noemt politieke terughoudendheid in Nederland, waarbij privacyzorgen volgens de schrijver boven binnenlandse veiligheid worden geplaatst. De toon van de publicatie is sterk politicistisch en alarmistisch; het presenteert het besluit als een verzwakking van de nationale veiligheidscontrole en legt de verantwoordelijkheid bij de regering en gevestigde instituties.

Kortere context: het uitlezen van apparaten raakt aan de balans tussen veiligheid en privacy en vereist doorgaans duidelijke wettelijke regels en waarborgen om grondrechten te beschermen. De discussie draait nu om het tempo en de vormgeving van die wetgeving versus de directe veiligheidszorgen van uitvoerende diensten.