Tolheffing in Straat van Hormuz met crypto kent veel haken en ogen voor Europese scheepvaart: 'Niet in lijn met internationaal recht'
In dit artikel:
Iran eist recentelijk dat schepen die door de Straat van Hormuz varen een tol betalen — voorgesteld in cryptovaluta — en dat heeft geleid tot scherpe tegenstand van de EU en de internationale scheepvaartsector. De controverse speelt zich af in en rond de Straat van Hormuz, de smalle zeestraat bij het zuiden van Iran die als vitale doorgang geldt voor een groot deel van de wereldwijde olie- en gasexport. Iran motiveert zijn eis deels met veiligheids- en soevereiniteitsargumenten, maar waarnemers zien ook economische motieven en een manier om de effecten van westerse sancties te omzeilen.
De EU en rederijen wijzen erop dat eenzijdige tolheffingen de vrijheid van navigatie ondermijnen en mogelijk in strijd zijn met internationaal recht (zoals de regels onder UNCLOS). Scheepsreders en verzekeraars zijn bezorgd over praktische handhaafbaarheid: het afdwingen van betalingen aan een door Iran aangewezen crypto-wallet is technisch en juridisch lastig, en biedt onzekerheid over aansprakelijkheid en veiligheid van bemanningen. Voor schippers bestaat het risico op controle, vertragingen of zelfs afpersingspraktijken bij weigering.
Economisch en logistiek kunnen de gevolgen aanzienlijk zijn. Als rederijen betaling weigeren of als veiligheidssituaties verergeren, kunnen schepen omvaren via zuidelijkere routes (zoals Kaap de Goede Hoop), wat reisafstanden en kosten verhoogt. Verzekeringspremies voor tankers kunnen stijgen, waardoor transportkosten en uiteindelijk olieprijzen volatieler worden. Ook is er een risico dat staten, navale coalities of private beveiligers meer aanwezig zullen zijn in het gebied om veilige doorgang te waarborgen, wat politieke spanningen kan opvoeren.
Mogelijke tegenreacties omvatten diplomatieke druk, juridische stappen, versterkte maritieme patrouilles door westerse of regionale machten, en handelsmaatregelen tegen Iran. Voor de korte termijn blijft veel onzeker: het succes van Iran’s maatregel hangt af van de bereidheid van reders en staten om te betalen, de handhaafbaarheid van cryptobetaling en de mate van internationale coördinatie om vrijheid van navigatie te beschermen.