Toezichthouder inlichtingendiensten bezorgd om vergaren bulkdata

In dit artikel:

De Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB), die toezicht houdt op de Nederlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten, waarschuwt dat het massaal vergaren van gegevens door AIVD en MIVD steeds zwaarder drukt op grondrechten, terwijl de opbrengst vaak beperkt blijft. In haar jaarverslag stelt de commissie dat diensten ook in 2025 meer verzoeken indienden voor bijzondere bevoegdheden — zoals het hacken van telefoons, afluisteren, DNA-onderzoek en huiszoekingen — en dat het totaal uitkwam op 4.615 aanvragen, een stijging van 4 procent ten opzichte van het jaar daarvoor. Van die verzoeken werd 96 procent goedgekeurd.

De TIB verwacht dat het gebruik van zulke bevoegdheden door aanhoudende geopolitieke spanningen (onder andere de oorlogen in Oekraïne en Gaza), de dreiging van islamitisch en rechts-extremisme en verslechterde trans-Atlantische betrekkingen voorlopig zal blijven toenemen. Tegelijk stelt de commissie dat veel afgewezen verzoeken voortkomen uit eenvoudig te voorkomen juridische fouten; in 1,3 procent van de gevallen bleef een aanvraag zelfs na aanvulling onterecht.

Specifieke kritiek gaat uit naar surveillancepraktijken waarbij onschuldige burgers worden meegetrokken, bijvoorbeeld via het binnenhalen van bulkdata of massale internetafluistering. De TIB constateert dat de verwachte operationele winst vaak uitblijft terwijl omvang en aantal analytische teams groeien. De commissie benadrukt dat het bewaken van de balans tussen nationale veiligheid en individuele grondrechten essentieel is voor een democratische rechtsstaat.