Toeslagenschande duurt voort: wie voor de Belastingdienst vluchtte, krijgt bij terugkeer een ticket en moet zelf een huis zoeken

In dit artikel:

Honderden gezinnen die door de toeslagenaffaire naar het buitenland vertrokken, willen terugkeren naar Nederland. Volgens cijfers van Binnenlands Bestuur heeft het Ondersteuningsteam Buitenland sinds 2022 229 gezinnen geholpen bij hun terugkeer; 371 andere gezinnen zitten nog in een terugkeertraject. Het gaat daarmee om ongeveer zeshonderd gezinnen die na de harde aanpak van de Belastingdienst tussen 2005 en 2019 hun land verlieten.

Het ministerie van Financiën richtte vier jaar geleden een speciaal ondersteuningsteam op. Dat team, uitgevoerd door RadarAdvies en inmiddels bijna zeventig medewerkers groot, kan onder voorwaarden maximaal 5.000 euro per gedupeerde en 1.500 euro per gezinslid verstrekken. Ook kunnen verhuiskosten en vliegtickets worden vergoed.

De belangrijkste voorwaarde vormt volgens de herstelorganisatie echter een groot obstakel: terugkerende ouders krijgen pas hulp bij hun verhuizing als zij al bij een Nederlandse gemeente staan ingeschreven en een woonadres hebben. Vanuit het buitenland moeten zij dus eerst zelf een woning vinden, terwijl er in Nederland een groot tekort is. Voorrang op een sociale huurwoning is er niet. Ook kunnen verhuurders loonstroken verlangen, wat voor terugkerende gezinnen extra moeilijk kan zijn.

Advocaat Khadija Bozia, voorzitter van de Werkgroep Toeslagenadvocaten, zegt dat deze ouders hierdoor tussen wal en schip vallen. Volgens gedupeerden kunnen zij bovendien opnieuw problemen tegenkomen bij banken en jeugdzorg, waar oude registraties of signaleringen nog niet altijd zijn verwijderd. Zij vrezen ook opnieuw afhankelijk te worden van overheidsinstanties waarvoor zij eerder zijn gevlucht. Staatssecretaris Sandra Palmen bezocht Curaçao en sprak daar met ouders, maar volgens betrokkenen heeft dat nog weinig praktische verandering gebracht.

De kwestie krijgt extra lading doordat het Rijk onlangs met gemeenten afspraken maakte over aanvullende huisvesting voor statushouders. Critici wijzen erop dat daarvoor wel een percentage, termijn en ondersteuning zijn vastgelegd, terwijl een vergelijkbare regeling voor terugkerende toeslagengedupeerden ontbreekt. Het ministerie zegt zich niet te herkennen in het beeld dat het ondersteuningsteam onvoldoende doet.

De betrokken gezinnen en hun advocaten pleiten voor voorrang bij huisvesting, een vaste gemeentelijke begeleider en het verwijderen van resterende registraties bij banken en jeugdzorg. Zij vinden dat de overheid, die mede verantwoordelijk was voor hun vertrek, ook de voorwaarden moet scheppen voor een daadwerkelijke terugkeer.