Toeristische druk slaat over naar De Pijp en Grachtengordel-West: buurten officieel op probleemlijst van gemeente Amsterdam
In dit artikel:
Wethouder Sofyan Mbarki heeft vrijdag aan de gemeenteraad gegevens gestuurd waaruit blijkt dat dit jaar drie Amsterdamse wijken voor het eerst op de officiële probleemlijst zijn gekomen: De Pijp, Grachtengordel-West en de Nieuwe Pijp. De lijst bevat nu zes buurten in totaal; daarnaast stonden al langer de Nieuwmarkt/Lastage en de Burgwallen Oude en Nieuwe Zijde op de lijst. Buurten belanden op die lijst wanneer gemeentelijke metingen tegelijk hoge toeristische druk en een verslechterde ervaren leefbaarheid laten zien. De huidige beoordeling is gebaseerd op data uit 2025 en wordt twee keer per jaar door O&S uitgevoerd.
De verslechtering in De Pijp en Grachtengordel-West was geen onverwachte stap: in 2023 was de toeristische druk daar al hoog, maar de leefbaarheid scoorde toen nog ‘matig’ en is sindsdien naar ‘ongunstig’ afgegleden. Tegelijkertijd zijn twee wijken van de lijst verdwenen: de Oosterparkbuurt (minder overlast van vakantieverhuur) en Grachtengordel-Zuid (licht verbeterde leefbaarheid).
Ook de volumes blijven zorgelijk. Het aantal toeristische overnachtingen steeg van 22,9 miljoen in 2024 naar 23,7 miljoen vorig jaar; de prognose voor 2028 is 26,5 miljoen. Dat ligt ver boven de door de gemeente vastgestelde bovengrens van 20 miljoen, het niveau waarop extra maatregelen moeten volgen. Amsterdam voert al diverse beperkingen door: sinds november 2024 geldt een beddenstop (hoteleigenaren mogen geen slaapplaatsen bijplaatsen) en vorig jaar was er al een hotelstop. Sinds april geldt in negen wijken een verkorting van de maximale verhuurperiode via platforms als Airbnb van 30 naar 15 nachten per jaar; voor de zwaarst getroffen buurten wordt een tijdelijke driejarige stop op vakantieverhuur overwogen.
Het patroon van dagbezoek toont iets anders: in 2024 kwamen 21,9 miljoen dagjesmensen naar de stad, minder dan de 24,1 miljoen in 2019. Die daling wordt vooral veroorzaakt doordat Nederlanders en regiobreed minder vaak komen; internationale dagbezoekers blijven stabiel. De leefbaarheidservaring van binnenstadbewoners verslechtert: uit de Binnenstadsmonitor blijkt dat bijna de helft van de bewoners en meer dan de helft van ondernemers vindt dat de binnenstad qua vuiligheid en veiligheid achteruitgaat.
Mbarki concludeert expliciet dat Amsterdam zijn eigen instrumentarium heeft uitgeput en vraagt het Rijk en de Europese Commissie om meer bevoegdheden en middelen om de bezoekerseconomie te beteugelen. Die oproep komt vlak voor de presentatie van het nieuwe coalitieakkoord op 3 juni; Mbarki wordt naar verwachting herbenoemd als wethouder Binnenstad, waarmee dit dossier hoog op zijn agenda blijft staan. Begin volgend jaar volgt een nieuw vierjarig uitvoeringsprogramma; vóór de zomer komen nog twee aanvullende onderzoeken (naar toeristische monocultuur in Europese steden en naar omzetten in horeca, cultuur en winkels). Of het college extra maatregelen neemt — bijvoorbeeld hogere toeristenbelasting — wordt in het akkoord bekendgemaakt.