Toename aantal automaat-rijexamens, eisen rijbewijs kunnen veranderen
In dit artikel:
De klassieke schakelrijles blijft dominant in Nederland: volgens CBR-cijfers die RTL Z kreeg, werden er vorig jaar ruim 496.000 rijexamens afgenomen, waarvan ongeveer 12 procent een automaat-examen was. In 2015 was dat nog maar 2 procent. De toename hangt samen met de elektrificatie van het wagenpark: in elektrische auto’s hoeft niet te worden geschakeld, waardoor automaatexamens logischerwijs vaker voorkomen.
Toch kiest het overgrote deel van leerlingen nog voor een examen in een schakelauto. Brancheverenigingen noemen financiële redenen — veel jongeren kunnen zich geen elektrische lesauto veroorloven en tweedehands EV’s zijn vaak duurder dan benzineauto’s — en het praktische voordeel van een schakelrijbewijs. Wie slaagt in een automaat-examen krijgt code 78 op het rijbewijs en mag alleen automaten besturen; een schakelbewijs geeft vrijheid om elk type auto te rijden. Veel rijscholen, vooral eenpitters met slechts één lesauto, kiezen daarom uit voorzichtigheid voor een fossiele schakelauto.
De EU werkt aan regelgeving die het mogelijk maakt dat een automaat-examen het standaardtraject wordt en schakelen als bijkomende module komt. Verschillende brancheorganisaties (onder meer Bovag en FAM) pleiten voor zo’n omslag: leerling zou eerst in een automaat kunnen leren en later via een aparte schakelmodule schakelen leren. Nederland bekijkt samen met het CBR en de RDW de opties; het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat verwacht in de tweede helft van 2027 meer duidelijkheid over de implementatie in nationale wetgeving.
Het slagingspercentage voor B-rijbewijzen schommelt al jaren rond de 50 procent (in 1993 was dat nog 36 procent). Voor automaatexamens ligt het slagingspercentage nog lager (38 procent in 2025). Het CBR heeft daar geen definitieve verklaring voor, maar vermoedt dat automaatexamens relatief vaak worden ingezet bij kandidaten die moeite hebben met autorijden en vaker examen doen.
Als voorbeeld van een ander model wijzen brancheorganisaties naar Duitsland, waar een automaat-examen kan leiden tot een volwaardig rijbewijs en schakelen later met extra lessen kan worden aangeleerd. Dat systeem werkt daar deels omdat de rijschoolbranche sterker door de overheid gereguleerd is; in Nederland zou een systeem van erkende opleiders nodig zijn om misbruik te voorkomen.
Precise cijfers over het aandeel elektrische lesauto’s ontbreken, maar de fossiele lesauto blijft dominant; diesel is grotendeels vervangen door benzine. Rijscholen voelen zich door de noodzaak om schakelen te leren gedwongen in brandstofauto’s te blijven investeren, ook al maakt de stijging van brandstofprijzen (onder meer door geopolitieke onrust) elektrisch rijden financieel aantrekkelijker op lange termijn wegens lagere onderhouds- en energiekosten. Brancheverenigingen staan over het algemeen positief tegenover een geleidelijke omschakeling, mits er regels en infrastructuur komen die kleine rijscholen niet de markt doen verliezen.